Drafti i BE-së për Zgjerim: Kosova Pa Përparim në Fushat Themelore
Raporti vjetor i Komisionit Evropian për politikën e zgjerimit vlerëson se Kosova, Serbia dhe Bosnje e Hercegovina nuk kanë arritur përparim në reformat kyçe
Komisioni Evropian po përgatitet të publikojë javën e ardhshme paketën vjetore për zgjerimin e Bashkimit Evropian, ndërsa drafti i parë zbulon një tablo jo uniforme të progresit në rajonin e Ballkanit Perëndimor.
Në mesin e gjetjeve më të rëndësishme është konstatimi se Kosova, Serbia dhe Bosnje e Hercegovina nuk kanë shënuar përparim në fushat themelore, që përfshijnë sundimin e ligjit, institucionet demokratike, reformën e administratës publike dhe kriteret ekonomike.
Mali i Zi Kryeson Procesin e Negociatave
Në kontrast të qartë me fqinjët, Mali i Zi përshkruhet si vendi udhëheqës në procesin e zgjerimit. Sipas vlerësimit të KE-së, Podgorica mund të përfundojë negociatat për anëtarësim deri në dhjetor të vitit 2026.
“Zhvillimet e jashtëzakonshme të Malit të Zi në negociatat e anëtarësimit me BE-në dëshmojnë se zgjerimi mbetet një realitet i arritshëm,” thuhet në dokument.
Arritjet e Malit të Zi:
Përmbushje e kritereve përfundimtare në të gjitha kapitujt e negociatave; reforma kushtetuese për pavarësinë e Këshillit Gjyqësor dhe Prokurorial; Politika e tolerancës zero ndaj sulmeve kundër gazetarëve; përputhje me politikat e vizave të BE-së nga 31 tetori 2026.
Komisioni sugjeron se raporti i këtij viti mund të jetë i fundmi i rregullt për Malin e Zi, pasi pritet mbarimi i procesit të negociatave. Nga viti i ardhshëm, raporti do të zëvendësohet nga raporte monitorimi deri në anëtarësim.
Kosova: Përparim në Politikën e Jashtme, Pengesa në Asocacion
Për Kosovën, drafti sheh një situatë të ndarë. Nga njera anë, KE-ja vlerëson pozitivisht përputhjen e plotë për herë të parë me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të BE-së, e cila paraqitet në kapitullin 31 të veçantë.
Nga ana tjetër, raporti identifikon disa sfida: mungesë e përparimit në fushat themelore; ndikim politik dhe grupesh interesi mbi gjykatat dhe prokurorinë; nuk ka progres në themelimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe; strukturat e mbështetura nga Serbia duhet të zgjidhin statusin sipas ligjeve të Kosovës.
“Dëshirojmë theks se implementimi i Marrëveshjes së Ohrit të vitit 2023 mbetet i pamjaftueshëm,” konkludon drafti.
Serbia: Presioni ndaj Shoqërisë Civile
Për Serbinë, drafti përmban vlerësime kryesisht kritike. Raporti konstaton: regres fillestar në gjyqësor pas “ligjeve të Mërdiqit”, i korrigjuar më vonë; presion i papërshtatshëm ndaj gjyqësorit; rrezik i theksuar i “kapjes së shtetit” (bashkë me BiH, Gjeorgjinë dhe Turqinë); përputhje e ulët me politikën e jashtme të BE-së.
Në aspektet pozitive, përmendet pjesëmarrja e Serbisë në Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA) dhe puna përgatitore për marrëveshje mbi vlerësimin e përputhshmërisë së produkteve industriale.
Bosnje e Hercegovina: Fragmentimi Politik Bllokon Reformat
Për Bosnje e Hercegovinën, Komisioni vlerëson se funksionimi i pushtetit ekzekutiv dhe legjislativ është vështirësuar nga fragmentimi politik, e njëjta vlerësim duke u dhënë edhe për Kosovën.
Rekomandimet për BiH përfshijnë: përmirësim të pavarësisë dhe paanshmërisë së gjyqësorit; kyçje e reformave ligjore dhe verifikimeve të integritetit; përkushtim ndaj planit të veprimit të FATF-së; vazhdimi i përputhjes me politikën e jashtme të BE-së (vlerësuar pozitivisht).
Dialogu Beograd-Prishtinë: Kusht për Zgjerim
Komisioni thekson se përparimi i Serbisë dhe Kosovës drejt BE-së varet thelbësisht nga normalizimi i marrëdhënieve. “Normalizimi nuk është vetëm kusht në rrugën evropiane. Ai është kyç për sigurinë, stabilitetin dhe zhvillimin ekonomik të të dyja shoqërive dhe të rajonit më të gjerë. Mungesa e përparimit ka kosto politike dhe ekonomike dhe rrezikon që të dyja palët të mbeten prapa.”
Sipas draftit, deri në shtator 2026 nga Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor janë disbursuar 193,3 milionë euro grante nga gjithsej 1,6 miliard euro, për 90 hapa reformues të përmbushur.
Komisioni vlerëson se zbatimi duhet të përshpejtohet. Po ashtu, punohet për heqjen e tarifave të roamingut me vendet e rajonit.
Pajtim dhe Histori
Në pjesën për pajtimin, KE-ja paralajmëron se revizionizmi historik, mohimi apo glorifikimi i krimeve të luftës dhe retorika nxitëse janë “të papajtueshme me vlerat” që mbështesin procesin e anëtarësimit.
