Rrudhat dhe lëkura e varur në qafë janë pjesë e procesit natyror të plakjes, por disa zakone të përditshme mund të ndikojnë në shfaqjen dhe theksimin e tyre. Edhe pse shumë njerëz i kushtojnë rëndësi kujdesit të fytyrës, qafa shpesh mbetet jashtë rutinës së përditshme të kujdesit për lëkurën.

Sipas dermatologëve, humbja e kolagjenit dhe elastinës, ekspozimi i vazhdueshëm ndaj rrezeve ultraviolet (UV) dhe mungesa e hidratimit janë ndër faktorët kryesorë që ndikojnë në shfaqjen e rrudhave në këtë zonë.

Pse lëkura e qafës plaket më shpejt?

Lëkura e qafës është më e hollë, më e thatë dhe më delikate se ajo e disa zonave të tjera të trupit. Ajo ka gjithashtu më pak gjëndra dhjamore, të cilat prodhojnë yndyrën natyrale që ndihmon në ruajtjen e hidratimit dhe mbrojtjen e lëkurës.

Me kalimin e moshës, prodhimi i kolagjenit dhe elastinës bie. Këto proteina i japin lëkurës qëndrueshmëri, elasticitet dhe pamje të lëmuar. Në të njëjtën kohë, lëkura mund të humbasë një pjesë të aftësisë për të ruajtur lagështinë, duke bërë që rrudhat dhe varja të bëhen më të dukshme.

Një tjetër faktor i rëndësishëm është ekspozimi ndaj diellit. Rrezet UV dëmtojnë gradualisht strukturat mbështetëse të lëkurës, duke favorizuar rrudhat, njollat e pigmentimit dhe humbjen e elasticitetit.

A ndikon përdorimi i telefonit në rrudhat e qafës?

Qëndrimi i vazhdueshëm me kokën të përkulur për të parë telefonin mund të krijojë palosje të përsëritura në pjesën e përparme të qafës. Me kalimin e kohës, këto palosje mund t’i bëjnë vijat ekzistuese më të dukshme.

Ky fenomen njihet shpesh si “tech neck”. Megjithatë, provat shkencore që tregojnë se përdorimi i telefonit shkakton drejtpërdrejt rrudha të përhershme ose se ndryshimi i pozicionit i parandalon ato janë ende të kufizuara.

Për të përmirësuar qëndrimin, rekomandohet mbajtja e telefonit në nivelin e syve dhe shmangia e qëndrimit të zgjatur me kokën të përkulur.

Si të parandaloni rrudhat në qafë?

1. Përdorni krem kundër diellit çdo ditë.

Mbrojtja nga rrezet UV është një nga hapat më të rëndësishëm për të parandaluar plakjen e parakohshme të lëkurës. Aplikoni në qafë një krem mbrojtës me spektër të gjerë, me faktor SPF 30 ose më të lartë. Mbrojtja është e nevojshme edhe në ditët me re.

2. Hidratoni rregullisht lëkurën.

Përdorimi i një kremi hidratues ndihmon në ruajtjen e lagështisë dhe mund ta bëjë lëkurën të duket më e lëmuar. Përbërës të dobishëm janë acidi hialuronik, ceramidet, skualani dhe gjalpi shea, të cilët ndihmojnë në hidratimin dhe mbështetjen e barrierës mbrojtëse të lëkurës.

Nuk është domosdoshmërisht i nevojshëm një krem i veçantë për qafën. Një produkt hidratues i përshtatshëm për lëkurën tuaj mund të përdoret edhe në këtë zonë.

3. Zgjidhni me kujdes përbërësit aktivë.

Retinoli mund të ndihmojë në përmirësimin gradual të vijave të holla dhe teksturës së lëkurës, ndërsa disa peptide përdoren për të mbështetur proceset që lidhen me prodhimin e kolagjenit. Antioksidantët, si vitaminat C dhe E, mund të ndihmojnë në mbrojtjen e lëkurës nga dëmtimi oksidativ.

Megjithatë, lëkura e qafës është më e ndjeshme ndaj irritimit. Për këtë arsye, përbërësit aktivë duhet të futen gradualisht në rutinën e kujdesit dhe të ndërpriten ose të përdoren më rrallë nëse shkaktojnë skuqje apo djegie.

4. Mos e neglizhoni rutinën e mbrëmjes.

Pastrimi dhe hidratimi i lëkurës në mbrëmje ndihmojnë në ruajtjen e barrierës së saj mbrojtëse. Nëse përdorni produkte me retinol, ndiqni udhëzimet e produktit dhe këshillën e dermatologut.

A mund t’i eliminojnë trajtimet estetike rrudhat e qafës?

Produktet kozmetike mund të përmirësojnë hidratimin, teksturën dhe pamjen e vijave të holla, por nuk mund të korrigjojnë plotësisht varjen e theksuar të indeve.

Në varësi të gjendjes së lëkurës dhe nevojave individuale, dermatologu mund të rekomandojë trajtime si ultratingujt e fokusuar, radiofrekuenca ose procedurat me lazer. Këto mund të ofrojnë përmirësime të caktuara, por rezultatet ndryshojnë nga një person te tjetri.

Për vijat vertikale të qafës, në raste të përzgjedhura mund të përdoren edhe injeksione me toksinë botulinike, të cilat relaksojnë përkohësisht muskujt përkatës. Për varjen e theksuar të lëkurës, ndërhyrjet kirurgjikale mund të ofrojnë ndryshime më të mëdha strukturore.

Para se të zgjidhni një procedurë, është e rëndësishme të konsultoheni me një dermatolog për përfitimet, rreziqet dhe përshtatshmërinë e trajtimit.

Përfundim

Kujdesi për qafën duhet të jetë pjesë e rutinës së përditshme, njësoj si kujdesi për fytyrën. Përdorimi i kremit kundër diellit, hidratimi i rregullt dhe zgjedhja e produkteve të përshtatshme mund të ndihmojnë në ngadalësimin e shenjave të dukshme të plakjes.

Edhe pse rrudhat nuk mund të parandalohen plotësisht, kujdesi i vazhdueshëm mund të ndihmojë në ruajtjen e shëndetit dhe elasticitetit të lëkurës.

Të dyja ushqimet e fermentuara përmbajnë probiotikë që ndihmojnë shëndetin e zorrëve, por kanë edhe disa dallime. Ja çfarë duhet të dini për përfitimet e tyre.

Shëndeti i zorrëve nuk ndikon vetëm në sistemin tretës, por lidhet edhe me funksionimin e sistemit imunitar, shëndetin mendor dhe funksionet e trurit. Për këtë arsye, ushqimet që ndihmojnë në ruajtjen e ekuilibrit të mikrobiomës së zorrëve kanë një rol të rëndësishëm në një dietë të shëndetshme.

Ndër ushqimet më të njohura për këtë qëllim janë kosi dhe kefiri, dy produkte qumështi të fermentuara që përmbajnë baktere të dobishme. Por, cili prej tyre është më i mirë për shëndetin e zorrëve?

Gastroenterologët shpjegojnë përfitimet e secilit produkt, dallimet ushqyese dhe mënyrën se si mund t’i përfshini në ushqyerjen tuaj të përditshme.

Kosi: Burim proteinash, kalciumi dhe probiotikësh

Kosi është një ushqim që mund të ndihmojë në mbështetjen e shëndetit të zorrëve, veçanërisht kur zgjidhet në variante të thjeshta, pa sheqer të shtuar.

Sipas gastroenterologes Trisha Pasricha, profesoreshë në Shkollën Mjekësore të Harvardit, kosi grek përmban pothuajse dyfishin e proteinave krahasuar me kosin e zakonshëm, duke e bërë atë një ushqim të ngopshëm dhe ushqyes.

Përveç proteinave, kosi përmban kalcium dhe probiotikë, pra mikroorganizma të dobishëm që mund të ndihmojnë në ruajtjen e ekuilibrit të mikrobiomës së zorrëve.

Gastroenterologia Supriya Rao shpjegon se këto baktere mund të ndihmojnë procesin e tretjes dhe të lehtësojnë disa shqetësime të lehta, si fryrja e barkut ose diarreja.

Disa studime kanë treguar se konsumimi i kosit mund të ndikojë pozitivisht në përbërjen e mikrobiomës së zorrëve. Megjithatë, përfitimet mund të ndryshojnë në varësi të llojit të kosit dhe mikroorganizmave që ai përmban.

Një tjetër përparësi është se kosi mund të tolerohet më lehtë nga disa persona me intolerancë ndaj laktozës, pasi procesi i fermentimit zbërthen një pjesë të saj. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se të gjithë personat me intolerancë mund ta konsumojnë pa shqetësime.

Çfarë duhet të keni parasysh kur zgjidhni kosin?

Jo të gjithë kosët kanë të njëjtën vlerë ushqyese. Specialistët këshillojnë të kontrolloni etiketën dhe të zgjidhni produkte me sa më pak përbërës të panevojshëm.

Kosët me shije mund të përmbajnë sasi të larta sheqeri të shtuar, si dhe ëmbëltues, stabilizues ose trashës, të cilët disa persona mund të mos i tolerojnë mirë.

Një zgjedhje e mirë është kosi grek natyral, pa sheqer të shtuar. Për t’i dhënë shije, mund të kombinoni me fruta të freskëta, pak mjaltë ose tërshërë.

Kefiri: Një shumëllojshmëri më e gjerë mikroorganizmash të dobishëm

Kefiri është një tjetër produkt qumështi i fermentuar, me shije pak të thartë dhe konsistencë më të lëngshme se kosi.

Sipas gastroenterologes Supriya Rao, kefiri zakonisht përmban një shumëllojshmëri më të gjerë bakteresh probiotike dhe majash krahasuar me kosin. Kjo mund të ndihmojë në mbështetjen e diversitetit të mikrobiomës së zorrëve.

Përbërja e kefirit përfshin baktere të acidit laktik, baktere të acidit acetik dhe maja, të cilat marrin pjesë në procesin e fermentimit.

Studimet kanë shqyrtuar gjithashtu lidhjen e kefirit me procese të ndryshme biologjike, përfshirë inflamacionin dhe rregullimin e metabolizmit. Megjithatë, jo të gjitha efektet e raportuara në studime janë konfirmuar në mënyrë të mjaftueshme te njerëzit.

Një tjetër veçori e kefirit është se fermentimi më i gjatë mund të ulë përmbajtjen e laktozës, duke e bërë atë më të tolerueshëm për disa persona që kanë vështirësi në tretjen e saj.

Kefiri mund të konsumohet si pjesë e mëngjesit, si një mesvakt ose krahas një vakti tjetër. Megjithatë, ai zakonisht përmban më pak proteina se kosi grek.

A ka kefiri ndonjë efekt të padëshiruar?

Kefiri përgjithësisht mund të jetë pjesë e një diete të shëndetshme, por shija e tij e thartë dhe konsistenca e lëngshme mund të mos pëlqehen nga të gjithë.

Ashtu si me kosin, është e rëndësishme të kontrolloni sasinë e sheqerit të shtuar në variantet me shije. Konsumimi i shpeshtë i produkteve me shumë sheqer të shtuar mund të ulë cilësinë e përgjithshme të dietës.

Kos apo kefir: Cilin duhet të zgjidhni?

Të dy produktet mund të ndihmojnë në mbështetjen e shëndetit të zorrëve, por zgjedhja varet nga nevojat ushqyese dhe preferencat tuaja.

Kosi grek është një alternativë e mirë për personat që kërkojnë më shumë proteina dhe një ushqim që i mban të ngopur për më gjatë.

Kefiri, nga ana tjetër, mund të ofrojë një shumëllojshmëri më të gjerë mikroorganizmash probiotikë dhe është i lehtë për t’u konsumuar si pije.

Nuk ka prova të mjaftueshme për të thënë se njëri është gjithmonë më i mirë se tjetri për shëndetin e zorrëve. Të dy mund të jenë pjesë e një ushqyerjeje të ekuilibruar, veçanërisht kur zgjidhen në variante natyrale, pa sasi të larta sheqeri të shtuar.

Përfundimi: Nuk është e nevojshme të zgjidhni vetëm njërin. Nëse ju pëlqejnë dhe i toleroni mirë, si kosi ashtu edhe kefiri mund të jenë pjesë e ushqyerjes suaj të përditshme dhe të kontribuojnë në shëndetin e sistemit tretës.

Të pasur me fibra, proteina, yndyrna të shëndetshme, vitamina, minerale dhe antioksidantë, fistekët dallohen për vlerat e tyre ushqyese. Sipas Health.com, përfshirja e rregullt e tyre në dietë mund të mbështesë shëndetin e zemrës dhe të sistemit tretës, si dhe të ndihmojë në mbajtjen e qëndrueshme të nivelit të sheqerit në gjak.

Në përbërjen e fistekëve gjenden fibra të tretshme dhe të patretshme, të cilat ndikojnë në mënyra të ndryshme në tretje. Fibrat e patretshme nxisin rregullsinë e procesit tretës, ndërsa ato të tretshme shërbejnë si ushqim për bakteret e dobishme të zorrëve.

Gjatë zbërthimit të fibrave, bakteret e zorrëve prodhojnë acide yndyrore me zinxhir të shkurtër, mes tyre edhe butiratin. Këto përbërje luajnë rol të rëndësishëm në ruajtjen e shëndetit të qelizave të zorrës së trashë dhe në funksionimin normal të sistemit tretës. Në përgjithësi, një regjim ushqimor i pasur me fibra lidhet me rrezik më të ulët për kapsllëk dhe për disa sëmundje të tretjes.

Mund të mbështesin shëndetin e zemrës

Falë përmbajtjes së kaliumit, fibrave dhe yndyrave të pangopura, fistekët mund të përfshihen në një dietë të dobishme për zemrën. Kaliumi merr pjesë në rregullimin e presionit të gjakut, kurse fibrat dhe yndyrat e pangopura mund të ndihmojnë në ruajtjen e niveleve të shëndetshme të lipideve në gjak.

Studimet sugjerojnë se konsumimi i rregullt i fistekëve mund të ndikojë pozitivisht te kolesteroli dhe presioni i gjakut. Nga një analizë e 34 studimeve rezultoi se një dietë ku përfshihen fistekët shoqërohet me ulje të kolesterolit total, kolesterolit LDL dhe triglicerideve.

Ndërthurja e proteinave, fibrave dhe yndyrës i bën fistekët një ushqim të lehtë që krijon ndjesinë e ngopjes. Për këtë arsye, ata mund të ndihmojnë në menaxhimin e oreksit dhe në ruajtjen e një peshe të shëndetshme, transmeton Klankosova.tv.

Kanë përmbajtje të lartë antioksidantësh

Ngjyrat karakteristike jeshile dhe vjollcë të fistekëve vijnë nga pigmentet bimore dhe antioksidantët që përmbajnë. Veçanërisht të pranishme janë luteina dhe zeaksantina, dy karotenoide që ndihmojnë në mbrojtjen e qelizave kundër stresit oksidativ.

Përveç tyre, fistekët ofrojnë edhe antioksidantë të tjerë, si flavonoidet, përbërjet fenolike dhe vitamina E. Kjo larmi përbërësish i bën ata një element me vlerë brenda një diete të bazuar te ushqimet bimore.

Mund të ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të trurit

Mes përbërësve të fistekëve gjenden flavonoidet luteinë dhe zeaksantinë, të cilat po analizohen për ndikimin e tyre të mundshëm në mbështetjen e shëndetit të trurit.

Këto dy substanca janë të pranishme edhe në indet e trurit. Marrja më e lartë e karotenoideve përmes ushqimit është lidhur me kujtesë më të mirë dhe me aftësi të tjera njohëse. Megjithatë, asnjë ushqim i vetëm nuk mund ta parandalojë rënien njohëse, pasi rëndësi ka tërësia e dietës dhe e mënyrës së jetesës.

Mund të ndihmojnë në menaxhimin e sheqerit në gjak

Kombinimi i proteinave, fibrave dhe yndyrës te fistekët mund ta ngadalësojë rritjen e nivelit të sheqerit në gjak pas ngrënies. Një përmbledhje e gjashtë studimeve tregoi se, te personat me diabet të tipit 2, konsumimi i fistekëve lidhej me nivel më të ulët të sheqerit në gjak esëll dhe me rezistencë më të vogël ndaj insulinës.

Kjo nuk nënkupton se fistekët e shërojnë diabetin. Megjithatë, ata mund të jenë pjesë e një regjimi të balancuar ushqimor, të përshtatur për njerëzit që duhet të mbikëqyrin nivelin e sheqerit në gjak.

Cilat janë vlerat ushqyese të një grushti fistekësh?

Një grusht i vogël fistekësh, që përkon me një porcion prej rreth 28 gramësh, siguron afërsisht 160 kalori, gjashtë gramë proteina, tre gramë fibra dhe 13 gramë yndyrë.

Fistekët janë veçanërisht të pasur me vitaminë B6 dhe bakër. Në to gjenden gjithashtu kalium, fosfor, hekur, mangan, zink dhe vitaminë E. Vitamina B6 mbështet funksionimin normal të sistemit nervor dhe atij imunitar, ndërsa bakri merr pjesë në shumë procese të organizmit, përfshirë prodhimin e energjisë.

Rreth 795 mijë njerëz në SHBA pësojnë një goditje në tru çdo vit, një ngjarje që mund të ndryshojë jetën e një personi. Ndërsa disa faktorë rreziku, si mosha apo gjenetika, nuk mund të ndryshohen, ka disa zakone të stilit të jetesës që mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut.

Një prej tyre është ushqyerja.

Sipas mjekëve dhe dietologëve, një mënyrë e shëndetshme të ushqyeri mund të ndihmojë në kontrollin e disa prej faktorëve kryesorë që lidhen me goditjen në tru, përfshirë tensionin e lartë të gjakut, kolesterolin dhe nivelin e sheqerit në gjak.

Dy prej regjimeve ushqimore që lidhen me një rrezik më të ulët të goditjes në tru janë dieta DASH dhe dieta mesdhetare.

Të dyja bazohen kryesisht te perimet, frutat, drithërat integrale, fasulet dhe bishtajoret, mishi pa dhjamë, peshku, produktet e qumështit me pak yndyrë dhe yndyrnat e shëndetshme, si vaji i ullirit.

Disa lëndë ushqyese mund të jenë veçanërisht të dobishme. Ushqimet e pasura me kalium, omega-3, polifenole dhe magnez mund të ndihmojnë në uljen e presionit të gjakut, përmirësimin e elasticitetit të arterieve dhe reduktimin e rrezikut të mpiksjes së gjakut.

Nga ana tjetër, ekspertët rekomandojnë kufizimin e yndyrave të ngopura, sheqernave të shtuara dhe ushqimeve shumë të përpunuara.

Por cilat janë ushqimet që ia vlen të përfshihen më shpesh në dietë?

1. Perimet me gjethe jeshile

Spinaqi, lakra jeshile dhe rukola janë ndër zgjedhjet më të mira.

Këto perime janë të pasura me nitrate, të cilat trupi i shndërron në oksid nitrik. Ky përbërës mund të ndihmojë në relaksimin e enëve të gjakut, përmirësimin e qarkullimit dhe uljen e presionit të gjakut.

Një studim i publikuar në vitin 2021 në European Journal of Epidemiology gjeti një lidhje mes konsumimit të të paktën 60 miligramëve nitrate në ditë nga perimet dhe një rreziku 17% më të ulët për goditje në tru. Kjo sasi është afërsisht e barabartë me një filxhan perime me gjethe jeshile.

Ato janë gjithashtu të pasura me vitaminë K, vitamina, minerale dhe fibra, të cilat lidhen me shëndetin e mirë të zemrës dhe enëve të gjakut.

2. Portokallet

Frutat e agrumeve, si portokallet dhe grejpfruti, përmbajnë vitaminë C, folat dhe kalium. Këto lëndë ushqyese kanë veti antioksiduese dhe anti-inflamatore.

Agrumet janë gjithashtu burim i fibrave të tretshme, të cilat mund të ndihmojnë në uljen e kolesterolit – një tjetër faktor rreziku për goditjen në tru.

Megjithatë, duhet treguar kujdes me grejpfrutin, pasi ai mund të ndërveprojë me disa medikamente. Nëse merrni ilaçe rregullisht, këshillohuni me mjekun përpara se ta konsumoni shpesh.

3. Arrat

Arrat janë prej kohësh të njohura për përfitimet e tyre për shëndetin e zemrës.

Një studim i publikuar në revistën Circulation në vitin 2021 zbuloi se konsumimi i rreth gjysmë filxhani arra në ditë për dy vjet ndihmoi në uljen e niveleve të kolesterolit LDL, i njohur si “kolesteroli i keq”.

Arrat janë veçanërisht të pasura me acide yndyrore omega-3, të cilat mund të ndihmojnë në reduktimin e inflamacionit, përmirësimin e qarkullimit të gjakut dhe uljen e presionit të gjakut.

Ato përmbajnë gjithashtu antioksidantë dhe lëndë të tjera ushqyese që mbështesin shëndetin e sistemit kardiovaskular.

4. Kosi

Kosi ofron kalcium, kalium dhe probiotikë, të cilët mund të kontribuojnë në kontrollin e presionit të gjakut dhe përmirësimin e niveleve të yndyrave në gjak.

Disa të dhëna sugjerojnë se personat që konsumojnë më shumë produkte të fermentuara të qumështit, përfshirë kosin, mund të kenë një rrezik më të ulët për goditje në tru.

Kosi është gjithashtu pjesë e dietës DASH, e cila lidhet me një shëndet më të mirë të zemrës dhe uljen e faktorëve të rrezikut për goditjen në tru.

Megjithatë, ekspertët rekomandojnë zgjedhjen e kosit me pak sheqer të shtuar.

5. Tërshëra

Drithërat integrale, si tërshëra, janë të pasura me magnez, vitamina të grupit B, antioksidantë dhe fibra.

Fibrat ndihmojnë në ruajtjen e një niveli më të qëndrueshëm të sheqerit në gjak dhe mund të ndihmojnë në kontrollin e kolesterolit.

Drithërat integrale mund të kontribuojnë gjithashtu në reduktimin e inflamacionit në organizëm, duke ndihmuar në mbrojtjen e shëndetit të enëve të gjakut.

6. Peshqit e yndyrshëm

Salmoni, sardelet dhe skumbria janë të pasura me acidet yndyrore omega-3 EPA dhe DHA.

Këto yndyrna mund të ndihmojnë në reduktimin e inflamacionit, stabilizimin e ritmit të zemrës, përmirësimin e niveleve të yndyrave në gjak dhe uljen e prirjes së trombociteve për t’u ngjitur me njëra-tjetrën, duke reduktuar kështu rrezikun e mpiksjes së gjakut.

Konsumimi i peshkut të yndyrshëm është lidhur edhe me një rrezik më të ulët të goditjes në tru.

Peshku mund të ndihmojë gjithashtu në kontrollin e presionit të gjakut dhe kolesterolit, dy faktorë të rëndësishëm të rrezikut.

7. Ushqimet e pasura me fibra të tretshme

Fibrat e tretshme thithin ujin dhe formojnë një lloj xheli në aparatin tretës, duke ngadalësuar procesin e tretjes.

Ato mund të ndihmojnë në uljen e kolesterolit LDL dhe në kontrollin e rritjeve të sheqerit në gjak, të cilat me kalimin e kohës mund të dëmtojnë enët e gjakut.

Disa prej ushqimeve më të pasura me fibra të tretshme janë:

• Mollët
• Kajsite
• Fiqtë
• Dardhat
• Karotat
• Brokoli
• Patatet e ëmbla

8. Proteinat me bazë bimore

Fasulet dhe bishtajoret janë ndër ushqimet më të dobishme kur bëhet fjalë për marrjen e proteinave me bazë bimore.

Fasulet e zeza dhe fasulet e kuqe, për shembull, ofrojnë një kombinim të mirë të proteinave bimore dhe fibrave të tretshme.

Një studim i publikuar në The American Journal of Clinical Nutrition në vitin 2024 zbuloi se, krahasuar me personat që konsumonin sasi të larta proteinash shtazore, ata që konsumonin më shumë proteina me bazë bimore kishin një rrezik 19% më të ulët për sëmundje kardiovaskulare dhe 27% më të ulët për sëmundje koronare të zemrës.

Rritja e konsumit të proteinave bimore mund të ndihmojë gjithashtu në uljen e konsumit të disa ushqimeve shtazore që përmbajnë më shumë yndyra të ngopura.

Ushqime të tjera që mund të ndihmojnë

Përveç këtyre tetë kategorive kryesore, ekspertët rekomandojnë edhe disa ushqime të tjera që mund të jenë pjesë e një diete të shëndetshme për zemrën:

• Kafeja: Në sasi të moderuara, përbërësit antioksidues të kafesë mund të kenë efekte të dobishme në inflamacion dhe shëndetin kardiovaskular.
• Panxhari: Është i pasur me nitrate, të cilat ndihmojnë në prodhimin e oksidit nitrik.
• Avokado: Përmban kalium dhe yndyra të pangopura të dobishme për zemrën.
• Çaji jeshil: Është i pasur me katekinë, përbërës që ndihmojnë në luftimin e stresit oksidativ.
• Bishtajoret: Janë burim i mirë i proteinave bimore dhe fibrave.
• Çokollata e zezë: Flavonoidet që përmban mund të ndihmojnë në përmirësimin e funksionit të enëve të gjakut dhe në uljen e lehtë të presionit të gjakut. Megjithatë, duhet konsumuar me masë.

Dieta në tërësi ka më shumë rëndësi

Ekspertët theksojnë se nuk ekziston një ushqim i vetëm që mund të parandalojë goditjen në tru.

Ajo që ka më shumë rëndësi është modeli i përgjithshëm i ushqyerjes dhe mënyra e jetesës. Një dietë e pasur me fruta, perime, drithëra integrale, bishtajore, arra, peshk dhe yndyrna të shëndetshme, ndërsa e varfër me ushqime të përpunuara, sheqerna të shtuara dhe yndyra të ngopura, mund të ndihmojë në kontrollin e faktorëve kryesorë të rrezikut.

Nëse jeni veçanërisht të shqetësuar për rrezikun e goditjes në tru, mjekët rekomandojnë të konsultoheni me një profesionist shëndetësor. Ai mund të vlerësojë faktorët tuaj individualë të rrezikut dhe t’ju këshillojë për ndryshimet që mund të ndihmojnë në uljen e tyre.

Të zgjohesh dhe të kuptosh se nuk mund të lëvizësh është një përvojë që mund të shkaktojë shumë frikë. Megjithatë, paraliza e gjumit është më e zakonshme nga sa mund të mendohet. Deri në 30% e njerëzve e përjetojnë atë në një moment të jetës, ndërsa personat që vuajnë nga çrregullimi i panikut mund të kenë një rrezik edhe më të lartë.

Por çfarë e shkakton paralizën e gjumit? Përgjigjja nuk është gjithmonë e qartë.

Disa faktorë mund të rrisin rrezikun për ta përjetuar atë, por mjekët jo gjithmonë mund të përcaktojnë se përse paraliza ndodh pikërisht në një moment të caktuar. Gjërat bëhen edhe më të ndërlikuara nga fakti se disa njerëz mund ta përjetojnë vetëm një herë dhe të mos u ndodhë më kurrë, ndërsa të tjerë mund të kenë episode të përsëritura.

Termi “paralizë e gjumit” nuk është i njohur për të gjithë dhe përvoja mund të jetë paksa e ndryshme nga një person te tjetri. Lajmi i mirë është se, edhe pse mund të jetë shumë e frikshme, mjekët thonë se zakonisht nuk është e rrezikshme. Megjithatë, ka disa mënyra për të ulur rrezikun e shfaqjes së saj.

Çfarë është paraliza e gjumit?

Në fakt, një formë e paralizës së muskujve është pjesë normale e gjumit. Gjatë fazës REM të gjumit, kur zakonisht shohim ëndrra, trupi kalon përkohësisht në një gjendje paralize të muskujve.

Sipas Christopher Winter, specialist i mjekësisë së gjumit dhe neurolog, njerëzit zakonisht kalojnë në tre deri në pesë cikle REM çdo natë. Gjatë këtyre periudhave, truri dërgon sinjale frenuese drejt palcës kurrizore, duke bërë që muskujt të mbeten përkohësisht të palëvizshëm.

Por paraliza e gjumit është diçka tjetër: personi është i vetëdijshëm për atë që po ndodh, por nuk është në gjendje të lëvizë.

James McGuirk, profesor asistent në Departamentin e Mjekësisë së Gjumit në Vanderbilt Health, e përshkruan atë si “paaftësi për të lëvizur gjatë kalimit nga gjumi në zgjim ose anasjelltas”.

Paraliza mund të jetë pothuajse e plotë. Personi mund të mos jetë në gjendje të bëjë asgjë përveçse të shohë përreth dhe të marrë frymë. Megjithatë, disa njerëz raportojnë se mund të bëjnë lëvizje të vogla, si lëvizja e gishtave, ose të pëshpëritin.

Sa zgjat paraliza e gjumit?

Përvoja mund të jetë jashtëzakonisht e frikshme, por zakonisht zgjat vetëm disa sekonda ose deri në rreth 20 minuta.

Megjithatë, për shkak të frikës dhe pamundësisë për të lëvizur, personit mund t’i duket sikur episodi zgjat shumë më tepër.

Disa njerëz mund të përjetojnë edhe ndjesi ose halucinacione shumë të gjalla. Për shembull, mund të kenë ndjesinë se dikush ndodhet në dhomë, të dëgjojnë tinguj, të shohin një figurë ose të ndiejnë presion mbi kraharor.

Sipas specialistëve, kjo mund të ndodhë sepse personi po kalon pjesërisht nga gjumi REM në gjendje zgjimi dhe elementë të ëndrrës mund të “kalojnë” në vetëdijen e tij.

Pikërisht për këtë arsye, përvoja mund të duket jashtëzakonisht reale.

Në shumë raste, një stimul i jashtëm, si një zhurmë ose prekja nga partneri që ndodhet në shtrat, mund të ndihmojë në përfundimin e episodit.

Çfarë e shkakton paralizën e gjumit?

Në përgjithësi, paraliza e gjumit besohet të jetë një vazhdim i paralizës së muskujve që shoqëron gjumin REM dhe që përkohësisht “depërton” në gjendjen e zgjimit.

Megjithatë, disa faktorë mund të rrisin mundësinë për ta përjetuar atë, ndër të cilët:

• Faktorët gjenetikë
• Mungesa e gjumit
• Konsumimi i alkoolit para gjumit
• Narkolepsia
• Depresioni

Paraliza e gjumit mund të shfaqet edhe te personat me narkolepsi, por kjo nuk do të thotë se një episod i rastësishëm i paralizës së gjumit nënkupton se një person vuan nga narkolepsia.

Si mund të ulet rreziku?

Mënyra më e mirë për të ulur rrezikun e paralizës së gjumit është të flini mjaftueshëm dhe në mënyrë të rregullt.

Ekspertët rekomandojnë rreth shtatë ose më shumë orë gjumë në natë, si dhe përpjekjen për të ruajtur orare të qëndrueshme për të fjetur dhe për t’u zgjuar.

Gjithashtu, mund të ndihmojë:

• Reduktimi ose shmangia e alkoolit.
• Trajtimi profesional i depresionit, nëse dyshohet se është i pranishëm.
• Kërkimi i ndihmës për çdo çrregullim të gjumit.
• Shmangia e sasive të mëdha të kafeinës në orët e vona të ditës.
• Kufizimi i punës dhe përdorimit të telefonit para gjumit.
• Krijimi i një rutine të qetë dhe të parashikueshme para se të flini.

Ekspertët këshillojnë gjithashtu që të krijohet një distancë mes stimulimit të ditës dhe momentit të gjumit. Trupi dhe truri kanë nevojë për sinjale të qëndrueshme që tregojnë se dita po përfundon dhe se është koha për pushim.

Si trajtohet paraliza e gjumit?

Trajtimi varet kryesisht nga shkaku, nëse ai mund të përcaktohet.

Në rastet kur paraliza lidhet me narkolepsinë, mjekët mund të përshkruajnë medikamente për trajtimin e këtij çrregullimi. Në disa raste, mund të përdoren edhe antidepresantë.

Megjithatë, specialistët theksojnë se paraliza e gjumit zakonisht nuk trajtohet me medikamente.

Menaxhimi i stresit mund të jetë i dobishëm, pasi stresi mund të ndikojë si në sasinë, ashtu edhe në cilësinë e gjumit.

Pozicioni i gjumit mund të luajë gjithashtu një rol. Fjetja në shpinë mund të ngushtojë rrugët e frymëmarrjes dhe të rrisë mundësinë e ndërprerjeve të frymëmarrjes, të cilat mund të shkaktojnë zgjime të pjesshme gjatë fazës REM. Për këtë arsye, ndryshimi i pozicionit të gjumit mund të ndihmojë disa persona.

Një tjetër këshillë e raportuar nga disa pacientë është përpjekja për të lëvizur sytë nga njëra anë në tjetrën ose për të lëvizur gjuhën. Sipas Dr. Winter, këto lëvizje mund të ndihmojnë disa njerëz që të dalin më shpejt nga episodi i paralizës.

Kur duhet të konsultoheni me mjekun?

Nëse paraliza e gjumit ju ka ndodhur vetëm një herë, nuk ka arsye për panik. Sipas mjekëve, ndonjëherë ajo mund të ndodhë pa një shkak të qartë dhe të mos përsëritet më.

Por nëse episodet bëhen të shpeshta, është e këshillueshme të konsultoheni me një profesionist të shëndetit.

Një vlerësim mjekësor mund të ndihmojë në përcaktimin e faktorëve që mund të jenë duke shkaktuar ose nxitur paralizën e gjumit dhe në gjetjen e mënyrave për ta reduktuar atë.

Edhe pse paraliza e gjumit mund të jetë një përvojë shumë e frikshme, në shumicën e rasteve ajo është e përkohshme dhe nuk përbën rrezik serioz.

Një kërkim i shpejtë në rrjetet sociale mjafton për të parë se uthulla e mollës po promovohet gjithnjë e më shumë si një mënyrë “natyrale” për të humbur peshë. Por a ndihmon vërtet në dobësim dhe, mbi të gjitha, a mund të eliminojë dhjamin e barkut?

Përdorimi i uthullës së mollës për rënien në peshë është bërë veçanërisht i diskutuar në një kohë kur medikamentet për dobësim po përdoren gjithnjë e më shumë. Disa studime sugjerojnë se uthulla e mollës mund të shoqërohet me një ulje të vogël të peshës trupore, por provat shkencore mbeten të kufizuara dhe ka disa faktorë që duhen marrë parasysh.

Çfarë është uthulla e mollës?

Uthulla e mollës është një produkt i fermentuar nga lëngu i mollës dhe përdoret gjerësisht në gatim, për sallata, salca dhe marinada.

Gjatë fermentimit, sheqernat e mollës shndërrohen në acid acetik, i cili konsiderohet përbërësi kryesor aktiv i uthullës.

Por pyetja kryesore mbetet: a mund të ndihmojë acidi acetik në humbjen e peshës?

A ndihmon uthulla e mollës në humbjen e dhjamit të barkut?

Sipas ekspertëve, mënyra e provuar shkencërisht për të humbur peshë është krijimi i një deficiti kalorik, pra konsumimi i më pak kalorive sesa ato që trupi shpenzon.

Sa i përket uthullës së mollës, të dhënat janë më pak të qarta.

Një meta-analizë e publikuar në vitin 2025 në revistën Nutrients, e cila analizoi 10 prova të randomizuara me gjithsej 789 pjesëmarrës, arriti në përfundimin se përdorimi i përditshëm i uthullës së mollës lidhej me një ulje modeste të peshës trupore.

Megjithatë, studiuesit theksuan se studimet kishin kufizime dhe ndryshonin nga njëri-tjetri për dozën dhe kohëzgjatjen e përdorimit. Për këtë arsye, rezultatet nuk mund të konsiderohen si një provë përfundimtare se uthulla e mollës shkakton humbje të konsiderueshme në peshë.

Gjithashtu, disa prej studimeve të mëparshme kanë pasur numër të vogël pjesëmarrësish, ndërsa një studim që raportonte efekte pozitive të uthullës së mollës në dobësim është tërhequr më vonë për shkak të shqetësimeve mbi cilësinë e tij.

Pra, uthulla e mollës nuk është një “zgjidhje magjike” për dobësimin.

Sa uthull molle duhet konsumuar në ditë?

Edhe për dozën ideale nuk ka prova të mjaftueshme.

Në meta-analizën e vitit 2025, një nga sasitë e përdorura ishte rreth 30 ml në ditë, ose afërsisht dy lugë gjelle, për një periudhë deri në 12 javë.

Megjithatë, nëse nuk e keni përdorur më parë, ekspertët sugjerojnë të filloni me sasi më të vogla dhe të vëzhgoni se si reagon organizmi.

Uthulla mund të konsumohet edhe e shpërndarë gjatë ditës dhe, sipas ekspertëve, përdorimi para vakteve mund të jetë një alternativë.

Si mund të ndikojë uthulla e mollës në peshë?

Një nga fushat ku ka më shumë interes shkencor është ndikimi i mundshëm i uthullës së mollës në nivelin e sheqerit në gjak.

Disa studime kanë sugjeruar se konsumimi i uthullës së mollës pas vakteve mund të ndikojë në funksionin e insulinës dhe në nivelin e sheqerit në gjak.

Kjo është e rëndësishme sepse luhatjet e sheqerit në gjak mund të lidhen me dëshirën për ushqime të ëmbla dhe me kontrollin e oreksit.

Një tjetër mekanizëm i mundshëm është ngadalësimi i zbrazjes së stomakut, i cili mund të bëjë që një person të ndihet i ngopur për më gjatë.

Megjithatë, këto efekte nuk do të thotë se uthulla e mollës është një trajtim për obezitetin apo se mund të zëvendësojë ushqyerjen e shëndetshme dhe aktivitetin fizik.

Si mund të përdoret?

Nëse dëshironi ta përfshini në dietë, uthulla e mollës mund të hollohet në ujë dhe të konsumohet para një vakti.

E rëndësishme: nuk rekomandohet pirja e uthullës së paholluar, pasi aciditeti i saj mund të irritojë gojën, fytin dhe ezofagun.

Një mënyrë më e thjeshtë është përdorimi i saj në ushqim, për shembull në një salcë për sallatë, së bashku me vaj ulliri, ose mbi perime.

A ka efekte anësore?

Po. Konsumimi i uthullës së mollës mund të shkaktojë:

• të përziera;
• shqetësime të stomakut;
• urth dhe refluks acid;
• irritim të fytit.

Për shkak të aciditetit të lartë, konsumimi i shpeshtë mund të dëmtojë edhe smaltin e dhëmbëve.

A ia vlen ta provoni për të humbur peshë?

Uthulla e mollës mund të jetë pjesë e një diete të shëndetshme, por nuk duhet parë si një metodë kryesore për dobësim.

Edhe pse disa studime kanë evidentuar një ulje të vogël të peshës, efektet janë të kufizuara dhe nuk ka prova të forta se uthulla e mollës mund të shkaktojë një humbje të madhe në peshë apo të eliminojë në mënyrë specifike dhjamin e barkut.

Në fund, ekspertët theksojnë se për rezultate të qëndrueshme nevojiten ndryshime në mënyrën e të ushqyerit, aktiviteti fizik dhe zakone të shëndetshme.

Pra, uthulla e mollës mund të jetë një shtesë në një stil jetese të shëndetshëm, por jo një “kurë mrekullie” për dobësimin.

Me siguri keni dëgjuar për testet e IQ-së: një sërë pyetjesh që synojnë të përcaktojnë nivelin e inteligjencës së një personi që bën testin. Por shumë ekspertë tani e pranojnë se inteligjenca nuk ka të bëjë vetëm me të kuptuarit e librave të vështirë ose zgjidhjen e problemeve të vështira matematikore në çast.

Testet e mësipërme vlerësojnë aftësi specifike, të tilla si logjika, kujtesa dhe zgjidhja e problemeve. Ato nuk kapin aftësitë e përgjithshme të një personi, nuk vlerësojnë karakteristika të tilla si kreativiteti dhe nuk marrin parasysh faktorë të tillë si prejardhjet e ndryshme që mund të ndikojnë në shkallën e njohjes me konceptet e testit.

Me fjalë të tjera, nuk ka rëndësi që nuk ishe më i miri në matematikë. Mund të ishe nxënësi që rrinte në fund të klasës dhe ëndërronte për botë të largëta, dhe kjo veçori mund të jetë një shenjë inteligjence.

Në fund të fundit, shumë ekspertë e konsiderojnë inteligjencën si aftësinë për të mësuar nga përvoja, për t’u përshtatur, për të formësuar ose zgjedhur mjedisin tonë. Kështu, ata argumentojnë se duhet të marrim në konsideratë jo vetëm një, por shumë lloje inteligjence. Për shembull, një nga teoritë ekzistuese përmend tetë lloje të ndryshme inteligjence.

1. Ju keni empati.

Empatia, ose përjetimi i gjërave nga perspektiva e dikujt tjetër, është një komponent kyç i inteligjencës emocionale, aftësia për të kuptuar emocionet dhe për t’i shprehur ato në mënyra të shëndetshme dhe produktive. Ndërsa njohja e emocioneve tuaja është një hap i parë i rëndësishëm, njerëzit me inteligjencë të lartë emocionale janë gjithashtu mjaft të vetëdijshëm për atë që mendojnë dhe ndiejnë të tjerët.

2. Ke një ndjenjë të fortë për veten

Një ndjenjë identiteti lidhet me perceptimin tuaj për veten në fusha të ndryshme, të tilla si aftësitë tuaja, vlerat që keni në jetë, qëllimet dhe dëshirat tuaja. Një ndjenjë e zhvilluar mirë e vetes sinjalizon një nivel të lartë inteligjence, pasi do të thotë që ndiheni të sigurt në atë që jeni, i dini cilat janë aftësitë tuaja dhe keni besimin për të bërë zgjedhje që pasqyrojnë bindjet tuaja.

3. Ju vazhdimisht dëshironi të mësoni.

Je një nga ata njerëz që nuk kënaqen me shpjegime të thjeshta. Përpiqesh të gjesh arsyet, bën pyetje, kalon kohë duke bërë kërkime. Në këtë mënyrë, ka më shumë të ngjarë të shohësh një pamje më të plotë të gjërave që të interesojnë, të përjetosh një situatë me të gjitha nuancat e saj dhe nuk lëviz në boshtin bardh e zi. Të pëlqen të lexosh, të artosh dhe të eksplorosh kultura të tjera.

Kureshtja juaj është për jetën dhe përvojat e të tjerëve, në formën e interesit. Këto tipare, të kombinuara me një gatishmëri për të vënë në pikëpyetje bindjet tuaja, shoqërohen me inteligjencën.

4. Ke kujtesë të mirë… fizike

A keni qenë ndonjëherë në gjendje të shpjegoni se si të shkoni në një vend, por disi trupi juaj e di rrugën? A e keni të lehtë të mësoni përmendësh hapat e treguar nga një mësues vallëzimi dhe t’i përsërisni ato pa shumë përpjekje? Inteligjenca e lartë kinestetike, domethënë aftësia për të ekzekutuar, vlerësuar dhe koordinuar lëvizjet trupore, mund t’ju bëjë të mirë në sporte dhe aktivitete të tjera fizike.

5. Mund t’i përballosh vështirësitë e jetës

Jeta sigurisht që nuk është gjithmonë e lehtë, por disa njerëz janë më të mirë në përballimin e uljeve dhe ngritjeve të saj. Përshtatshmëria është një komponent kyç i inteligjencës dhe përshkruan aftësinë për t’u përshtatur me situata të reja ose ngjarje në ndryshim.

Kjo veçori lidhet gjithashtu me qëndrueshmërinë, aftësinë për t’u rikuperuar nga vështirësitë. Në fakt, përballimi i vështirësive me humor të zi lidhet me inteligjencë më të lartë, ndërsa humori në përgjithësi lidhet me kreativitetin dhe inteligjencën.

6. Ju ruani ekuilibrin dhe qetësinë

Si i zgjidhni konfliktet? A jeni ju ai që ndërton ura lidhëse midis kolegëve ose miqve të pakënaqur? A jeni ju ai që mund të qetësojë shpirtrat në shtëpi? Kjo aftësi ka shumë elementë që lidhen me inteligjencën, siç është aftësia për të lexuar gjuhën e trupit të të tjerëve, përdorimi i këtyre sinjaleve për të bërë pyetje, dëgjimi me empati i të dyja palëve, inkurajimi i të përfshirëve të marrin në konsideratë perspektiva të tjera dhe ndihma për të gjetur zgjidhje të mundshme.

7. Ju i menaxhoni emocionet tuaja

Të gjithë përjetojnë emocione të dhimbshme ose të padëshiruara herë pas here. Kjo është një pjesë normale e jetës. Megjithatë, mënyra se si i përballoni ato mund të tregojë shumë për inteligjencën tuaj emocionale. Në përgjithësi, njerëzit me inteligjencë të lartë emocionale janë në gjendje të identifikojnë emocionet komplekse, të kuptojnë se si ato ndikojnë në zgjedhjet dhe sjelljen, t’u përgjigjen atyre në mënyrë produktive, të ushtrojnë vetëkontroll për t’u shprehur në kohën e duhur dhe të shprehen në mënyra të sigurta dhe të shëndetshme.

Xhenxhefili ndoshta është lart në listën tuaj të ushqimeve të lidhura me luftimin e inflamacionit. Por në vjeshtë, keni një kopsht të tërë perimesh në dispozicionin tuaj. Brokoli, patatet e ëmbla, panxhari dhe kungulli janë zgjedhje sezonale që ju furnizojnë me antioksidantë, vitamina, minerale dhe fibra.

“Vjeshta është një kohë e shkëlqyer për t’u përqendruar te ushqimet anti-inflamatore, pasi sezoni ofron një bollëk perimesh të pasura me lëndë ushqyese që janë natyrshëm të pasura me fibra, vitamina dhe minerale”, thotë dietologia dhe nutricionistja e regjistruar Sharniquia White, në Eating Well. Pra, nëse po kërkoni mënyra për ta bërë dietën tuaj të vjeshtës më të pasur me lëndë ushqyese, filloni me këto katër perime.

1. Brokoli

Mund ta gjeni në raftet e supermarketeve pothuajse gjatë gjithë vitit, por brokoli është në fakt një perime vjeshte, që zakonisht korret nga tetori. Pika e tij e fortë është sulforafani, një përbërës bimor që ka qenë në qendër të kërkimeve mbi inflamacionin.

“Brokoli është një perime kryqëzore vjeshtore që ofron përbërësin e rëndësishëm bimor sulforafan”, shpjegon nutricionistja Sheri Gaw. Sipas një vlerësimi të vitit 2025 që ajo citon, sulforafani zvogëlon rrugët inflamatore, duke mbrojtur shëndetin metabolik, të zemrës dhe të trurit.

Mund ta piqni me pak vaj ulliri, ta zieni në avull si pjatë anësore ose ta shtoni në një gatim të skuqur me perime të tjera dhe si burim proteinash. Gjithashtu shkon mirë i gjallë në sallata dhe pjata perimesh, ose i gatuar në supa.

2. Patate e ëmbël

Nga varietetet karakteristike portokalli deri te ato vjollcë, patatet e ëmbla i shtojnë ngjyrë tryezës së vjeshtës, ndërkohë që ofrojnë edhe një mori antioksidantësh. Të dhënat tregojnë se antioksidantët që përmbajnë mund të ndihmojnë në pengimin e proteinave që kontrollojnë përgjigjen inflamatore të trupit.

Në të njëjtën kohë, patatet e ëmbla ju japin fibra dhe karotenoide, të cilat trupi i shndërron në vitaminë A, ndërsa ato përmbajnë edhe vitaminë C dhe kalium. Këto janë lëndë ushqyese që janë të rëndësishme për funksionin imunitar.

Për një vakt të lehtë vjeshte, mund t’i piqni me erëza “të ngrohta”, t’i shkrini ose t’i prisni në feta dhe t’i përdorni si bazë në vend të bukës.

3. Panxhar

Panxhari është një nga ato ushqime që ose i do ose i urren ta shikosh. Aroma dhe shija e tyre dalluese prej dheu mund të jenë përçarëse, por ngjyra e tyre e ndritshme është një dëshmi e pranisë së përbërësve të rëndësishëm bimorë.

Panxhari është i pasur me betalaina, pigmente që u japin ngjyrën karakteristike të kuqe-vjollcë. “Këto pigmente kanë potencial antioksidues dhe anti-inflamator”, thotë White. Sipas të dhënave të cituara në tekst, betalainat mund të ndihmojnë në uljen e stresit oksidativ, parandalimin e dëmtimit të ADN-së dhe uljen e kolesterolit LDL.

Nëse aroma e tyre prej dheu nuk është tamam ajo që ju pëlqen, provoni t’i piqni në furrë. Pjekja nxjerr në pah ëmbëlsinë e tyre natyrale. Mund t’i shtoni edhe në tasa me drithëra, t’i përdorni në salca ose t’i përzieni në smoothie për një efekt rozë të mrekullueshëm.

4. Kungull

Kungulli është shoqëruar me vjeshtën si pak ushqime të tjera. Dhe ndërsa ëmbëlsirat me kungull dhe pijet tepër të ëmbla mund të mos jenë zgjedhja më e fortë kur bëhet fjalë për një dietë anti-inflamatore, vetë kungulli është i mbushur me lëndë ushqyese. “Kungulli është një perime festive vjeshtore, e pasur me karoten, polifenole, fibra dhe disa vitamina e minerale”, vëren Gaw.

Të dhënat tregojnë se përbërjet anti-inflamatore të kungullit mund të kenë efekte mbrojtëse kundër kancerit, diabetit dhe baktereve të dëmshme.

Dhe këtu zgjedhjet tuaja janë të shumta: nga mafinat, petullat, smoothiet dhe bollguri te makaronat, supat dhe rizoto. Me fjalë të tjera, mund ta përfshini atë si në menunë tuaj të ëmbël, ashtu edhe në atë të kripur.

Kuzhina mund të jetë vendi më i ngrohtë dhe më kreativ në shtëpinë tuaj, por në të njëjtën kohë fsheh edhe kurthe që shpesh i nënvlerësoni. Nga një prerje e thjeshtë deri te një zjarr, aksidentet nuk ndodhin gjithmonë nga “fatkeqësia”, por nga zakonet e përditshme që përsëriten pa u menduar dy herë.

Susan McKelvey, menaxhere e komunikimit për Shoqatën Kombëtare të Mbrojtjes nga Zjarri, thekson për HuffPost se një nga rreziqet më të mëdha në shtëpi është gatimi pa mbikëqyrje, ndërsa ekspertë si shefja dhe trajnerja Mary Moran dhe Mary Donaldson nga Zgjerimi i Universitetit Shtetëror të Miçiganit theksojnë se sa lehtë gabimet e vogla me thika ose sipërfaqe mund të çojnë në lëndime.

Thënë thjesht, nuk keni pse të bëni asgjë “ekstreme” për ta vënë veten në rrezik. Mjaftojnë vetëm disa zakone të këqija në rutinën tuaj të përditshme të kuzhinës. Më poshtë do të shihni gabimet më të zakonshme dhe të rrezikshme që bëjmë të gjithë dhe si mund t’i shmangni ato lehtësisht.

1. Nuk e thani plotësisht dërrasën e prerjes, duart ose thikën para se të gatuani.

Problemi: Nëse duart, dërrasa e prerjes ose thika janë të lagura, ushqimi mund të rrëshqasë kur e prisni. Kjo rrit rrezikun e lëndimit.

Zgjidhja: Fshijini gjithmonë duart, thikat, dërrasën e prerjes dhe frutat me kujdes përpara se të filloni. Mbani afër një leckë të pastër ose një peshqir letre.

2. E lini ushqimin të gatuhet pa mbikëqyrje

Problemi: Shkaku kryesor i zjarreve në shtëpi është lënia e ushqimit pa mbikëqyrje.

Rreziqet: Sidomos nëse skuqni ose përdorni sobën, mund të ndodhë zjarr. Nëse jeni të lodhur ose keni pirë alkool, rreziku është më i madh.

Këshilla:

• Mos e lini ushqimin vetëm në zjarr.
• Përdorni një kohëmatës që të mos harroni.
• Fikeni sobën ose furrën dhe dilni menjëherë jashtë nëse ka zjarr.
• Mbi nxehtësinë e ulët të vajit, vendosni një kapak në tigan dhe fikeni nxehtësinë.

3. Po përdorni një thikë të pamposhtur

Problemi: Duket e çuditshme, por një thikë e topitur është më e rrezikshme se një e mprehtë. Pse? Duhet më shumë forcë për të prerë diçka, dhe pastaj thika mund të rrëshqasë.

Zgjidhja: Mbajini thikat e mprehta me një mprehëse. Një thikë e mprehtë pret lehtë pa kërkuar shumë forcë.

4. Ju lini objekte të ndezshme pranë zjarrit

Problemi: Peshqirët, dorezat e furrës, letra ose paketimet e ushqimit të lëna pranë syrit ose furrës mund të marrin flakë.

Zgjidhja:

• Mbajeni kuzhinën të pastër dhe të rregullt.
• Mos vish mëngë të gjera dhe mos i lidh flokët e gjatë.
• Mos lini objekte që digjen pranë sobës.

5. E lë thikën aty ku mund të bjerë

Problemi: Nëse e lini thikën në buzë të një sipërfaqeje prerëse ose në banakun e punës, ajo mund të bjerë dhe t’ju lëndojë ju ose të tjerët. Nëse bie mbi këmbën tuaj, për shembull, mund të shpojë edhe një këpucë.

Zgjidhja: Lëreni thikën në një vend të sigurt, larg skajeve ose vendeve ku kaloni shpesh.

6. Zhytja e veglave të mprehta në ujë

Problemi:  Nëse i lini thikat, veglat me teh ose mandolinat në ujë për t’i pastruar më vonë, dikush mund të lëndohet kur t’i marrë ato në ujë. Për më tepër, zhytja në ujë mund t’i dëmtojë thikat me kalimin e kohës.

Zgjidhja: Lani mjetet e mprehta menjëherë pas përdorimit, në mënyrë të sigurt, dhe jo në ujë ku nuk mund të shihni se çfarë ka brenda tyre.

Magnezi është një nga mineralet më të rëndësishme për funksionimin e duhur të trupit, pasi merr pjesë në qindra procese biologjike që lidhen me prodhimin e energjisë, funksionimin e muskujve dhe sistemit nervor, si dhe me ruajtjen e funksionit normal të trupit.

Edhe pse mungesa e magnezit nuk është gjithmonë e lehtë për t’u dalluar, në disa raste ajo mund të manifestohet përmes simptomave që shpesh ia atribuojmë lodhjes, stresit ose jetës intensive të përditshme. Nga ngërçet muskulore dhe lodhja deri te luhatjet e humorit.

Sigurisht, këto simptoma nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se keni mungesë magnezi, pasi ato mund të shkaktohen nga faktorë të tjerë. Pra, cilat janë 4 shenjat për të cilat duhet të keni kujdes dhe kur duhet të hetoni më tej?

1. Lodhje e pashpjegueshme

Lodhja dhe rraskapitja muskulore janë simptoma të zakonshme të niveleve të ulëta të magnezit. Magnezi ndihmon trupin të shndërrojë ushqimin në energji. Kur nuk keni mjaftueshëm, ka të ngjarë të ndiheni vazhdimisht të rraskapitur dhe pa energji. Një studim me më shumë se 2,500 gra zbuloi se ato me nivele më të larta të magnezit ishin më të forta se ato me nivele më të ulëta.

2. Dhimbje të shpeshta muskulore

Magnezi luan një rol të rëndësishëm në relaksimin e muskujve dhe kontribuon në sintezën e proteinave, e cila është thelbësore për ruajtjen e muskujve të fortë. Ndërsa një ngërç ose spazmë muskulore e rastit zakonisht nuk është shkak për shqetësim, kur këto simptoma bëhen më të shpeshta, nivelet e ulëta të magnezit mund të jenë një faktor që kontribuon.

3. Kocka të dobëta

Mungesa e magnezit është lidhur me dendësinë e ulët të kockave (osteopeni) dhe një rrezik në rritje të osteoporozës. Meqenëse magnezi ndihmon në aktivizimin e vitaminës D dhe transportimin e kalciumit në kocka, ai konsiderohet thelbësor për shëndetin e kockave.

4. Stres i shtuar

Neurotransmetuesit që mbartin mesazhe në tru ndikohen nga magnezi, gjë që shpjegon pse minerali mund të luajë një rol të rëndësishëm në humor. Një analizë e të dhënave nga gati 9,000 njerëz gjeti një lidhje midis marrjes së ulët të magnezit dhe depresionit tek njerëzit nën 65 vjeç.

Magnezi mendohet gjithashtu se ndihmon në uljen e kortizolit dhe rritjen e neurotransmetuesit GABA, i cili mund të ndihmojë në uljen e ankthit.