Shkruan: Arianit Koci

Kuvendi voton tërheqjen nga marrëveshja. BE-ja e kundërshton. Dhomat e Specializuara, të njohura si Gjykata Speciale, vazhdojnë punën.

Të burgosurit mbeten në qeli. Arrestimet mund të vazhdojnë. Ky është një skenar i mundshëm. Çfarë bëjmë atëherë?

Konsumi politik dhe e vërteta kushtetuese

Mundësia për ta zhbërë Gjykatën Speciale me 80 vota, pa votat e pakicave, përdoret shpesh për konsum politik, ose vjen nga mosnjohja e ligjeve dhe Kushtetutës.

Për tërheqjen nga marrëveshja me BE-në duhen 80 vota. Aty nuk kërkohen votat e deputetëve të komuniteteve joshumicë.

Por për ndryshimin e nenit 162 të Kushtetutës duhen 80 vota gjithsej, ku përfshihen patjetër dy të tretat e deputetëve të komuniteteve joshumicë.

Përveç kësaj, ky ndryshim duhet të kalojë edhe në kontrollin e Dhomës së Specializuar të Gjykatës Kushtetuese, për të parë nëse cenon të drejtat e garantuara me Kapitullin II.

Rreziku i një kontesti të njëanshëm

Edhe nëse Kuvendi e miraton tërheqjen, ajo nuk e ndryshon Kushtetutën dhe as nuk e shfuqizon ligjin themelues. Specialja mund t’i vazhdojë gjykimet edhe pas vendimit të Kuvendit.

Në Prishtinë mund të votohet, por burimi i problemit është se BE-ja e kundërshton çdo iniciativë për ndryshim pa marrëveshje paraprake.

Kështu hapet një kontest juridik që kthehet në përplasje të rëndë politike. Rrezikojmë t’i dëmtojmë seriozisht raportet me BE-në, pa e ndalur punën e Speciales.

Shfuqizimi dhe realiteti në terren

Vendimi për tërheqje nuk i liron të burgosurit dhe as nuk i shuan urdhërarrestet. Po nëse institucionet tona refuzojnë të bashkëpunojnë?

Policia e Prokurorisë së Specializuar ka kompetenca të veta në Kosovë. Sa kohë që baza ligjore mbetet në fuqi (neni 162) ajo mund të kryejë arrestime të ligjshme, me mbështetjen e EULEX-it.

Mosbashkëpunimi i Policisë së Kosovës mund ta vështirësojë ose ta shtyjë një operacion. E nëse policia jonë urdhërohet ta pengojë aktivisht çdo operacion të Speciales, rrezikojmë përballje mes njerëzve të armatosur që zbatojnë urdhra të kundërt.

Në anën tjetër, edhe nëse personi i kërkuar nuk arrestohet në Kosovë, ai mund të arrestohet jashtë saj.

Propozimi im: Çfarë duhet bërë?

Unë besoj se mund të negociohet me BE-në. Por duhet ta dimë çfarë kërkojmë dhe me çfarë argumentesh shkojmë në tryezë. Në bisedime duhet ta shtrojmë edhe historinë politike të kësaj çështjeje.

Propozimi im është ky: institucionet të dalin me një qëndrim të përbashkët. Të thonë se cilat shkelje pretendojnë, çfarë provash kanë dhe çfarë kërkojnë të ndryshojë dhe çka është e papranueshme për Kosovën si shtet sovran dhe i pavarur.

Për secilën kërkesë duhet të përcaktohet rruga juridike. Duhet të caktohet një emisar apo i deleguar special i kryeministrit, i cili e njeh mirë këtë problematikë.

Ky emisar duhet të jetë intelektualisht i ngritur, energjik, aktiv dhe dinamik. Ai nuk duhet të ndalet asnjëherë duke lëvizur e duke lobuar në çdo shtet të BE-së.

Përfundimi i mandatit përmes diplomacisë

Me raportin e emisarit dhe me kërkesat e artikuluara, duhet të ulemi me BE-në për ndryshimet e infrastrukturës ligjore.

Atëherë bisedojmë për përfundimin e mandatit: çfarë ndodh me proceset, si mbrohen dëshmitarët dhe cilat përgjegjësi mbeten.

Vetë neni 162 parashikon një mekanizëm për përfundimin e mandatit.

Askush nuk mund të premtojë se çdo kërkesë e jona do të pranohet. Por këtë përpjekje duhet ta bëjmë.

Kosova nuk ka kohë për aventura politike që zgjasin vetëm një ditë sa për të marrë vota apo duartrokitje në Kuvend. Mbi të gjitha, popullizmi primitiv nuk i liron të burgosurit në Hagë dhe nuk e mbron shtetin tonë.

Duhet të jemi të sinqertë me qytetarët: t’i mbledhësh 80 vota në Prishtinë pa marrëveshje me aleatët është rrugë qorre. Ajo nuk e ndal Gjykatën, por e izolon Kosovën.

Shteti nuk hyn në aventura. Ai ulet në tryezë me argumente juridike, me qëndrim të unifikuar institucional dhe me emisarë që dinë të lobojnë në çdo kryeqytet evropian.

Raportet me BE-në, zhberja e Gjykatës Specialedhe kredibiliteti Kosovës, janë çeshtje jetike për shtetin tonë. Është koha të ndalen improvizimet dhe të fillojë diplomacia e vërtetë.

The post Miti i 80 votave: Pse nuk mund ta zhbëjmë kështu Gjykatën Speciale? appeared first on Veriu.info.

Ajo çka e ka brengosur posaçërisht Kurtin ka qenë zgjimi dhe angazhimi i brezit më të ri të votueseve në përkrahje të “Liria ka emër”, brohoritjet “UÇK! UÇK!” “Hashim Thaçi! Hashim Thaçi!” etj. të pakandsëshme për veshët e tij.

Shkruan: Shkëlzen Maliqi

Pas mbrëmjes me kthesën dramatike të 6 tetorit, shtrohet pyetja: Athua pse Albin Kurti, pikërisht në dakik të fundit, si në panik, ia bëri ofertën gjeneroze Bedri Hamzës? Propozimi i emrit të presidentes ishte i qëlluar, por çështja është pse e bëri, përderisa ai vetë dhe gati i gjithë opinioni besonte se ai po e çonte vendin drejtë zgjedhjeve, me bindjen se ato do t’i fitojë më lehtë se herëve tjera.

Por, jo. Mendoj se Kurti s’ka qenë aspak i sigurt për epilogun. Ja disa supozime pse lëshoi pe.

E para, pasi që e gjunjëzoi dhe shpartalloi LDK-në me atë udhëheqjen fëmijaqe të Abdixhikut, që supozohej se do ta dobësonte më tutje oponencën e votës shqiptare, Kurtin e ka frikësuar përmasa e protestave të lëvizjes “Liria ka emër” dhe manifestimet e përkrahjes të jashtëzakonshme ndaj krerëve të UÇK-së të dënuar drastikisht nga gjykata speciale pa arsyetime dhe prova bindëse, mbi një konstrukt kontrovers “të ndërmarrjes të përbashkët kriminale” që inkriminon tërësinë e luftës çlirimtare.

Ajo çka e ka brengosur posaçërisht Kurtin ka qenë zgjimi dhe angazhimi i brezit më të ri të votueseve në përkrahje të “Liria ka emër”, brohoritjet “UÇK! UÇK!” “Hashim Thaçi! Hashim Thaçi!” etj. të pakandsëshme për veshët e tij.

Po kështu, supozoi se është konsultuar edhe me sondazhet që i kanë matur dispononim aktual të elektoratit, ku trendet tregojnë për rritjen e përkrahjes të PDK-së, krahas uljes të përkrahjes të VV-së. Kurti është ballafaquar me një trend të plakjes të votueseve të vetë, dhe të rinovimit të elektoratit pro-UÇK, që procesi tashmë i zgjatur në Hagë vetëm do t’i shkon për shtati fuqizimit të opozitës.

Arsyeja e dytë ka qenë pasiguria rreth caktimit të datës të zgjedhjeve. a do të mund të mbaheshin ato në fund të dhjetorit. Nëse do të kishte garantues, si vitin e kaluar kur Vjosa Osmani si presidente i programoj ato për ditën kur diaspora kishte mundësi që më masovisht të votoj n ë Kosovë për festën e vitit të ri, dhe shumica të votojë për VV-në, Kurti do të ndihej më rehat. Por nuk ishte i sigurt a do të ketë president të dëgjueshëm si Vjosa Osmani, që datën e zgjedhjeve do ta shtyjë për javën e fundit të dhjetorit.

Argumentin e tretë e kam spekulativ, por mendoj se duhet të merret në konsiderim. Sado që nuk është bërë publike, mendoj se Albin Kurti kohëve të fundit ka zhvilluar takime aspak të këndshme me liderët dhe diplomatët e huaj që e kanë paralajmëruar se vazhdimi i krizës institucionale gati dyvjeçare është i papranueshëm me pasoja katastrofale për Kosovën dhe për atë personalisht. Ky presion nuk ka qenë në stilin kaubojesk të ish të deleguarit të presidentit Trump Richard Grenel, që shkaktoi kundërefekt, i kontrubuoi rritjes të popullaritetit të Kurtit. Tani ‘gajtani i mëndafshte’ i ‘fetvave’ të Perëndimit por edhe i disa aleatëve të tjerë – s’po thellohem më shumë në spekulime, – i është treguar Kurtit në mënyrë më diskrete, por me fjalë të ashpra kërcënuese.

Megjithatë, kjo kthesë e papritur e Kurtit nuk premton zgjidhjen e menjëhershme dhe të plotë të krizës institucionale dhe të qeverisjes. Kurti mbetet me ambicjet dhe mentalitetin e tij përçarës, por do të ballafaqohet me një ndryshim të rëndlsishëm, që nuk e ka pas kur president ishte Vjosa Osmani, për shumë kohë duke shërbyer si notere e dëgjueshme.

Pasi që u zgjodh Presidente Justina Shiroka Pula, besoj se do të riinstalohet një prej mekanizmave të munguar të kontrollit të qeverisjes që për 6 vite ka qenë praktikisht një qeverisje euforike dhe, praktikisht, gangstereske për shkak të arogancës dhe diletantizmit në ushtrimin e pushtetit, korrupsionit me mijëra tenderë njëburimore, kapjeve të të gjitha instancave të pushtetit etj. .

Kuptohet, boshti i pushteti do të mbetet te Kurti deri në vitin 2030 por s’do të mund më t’I ik nga llogaridhënia për dështimet evidente në politikën e brendshme dhe të jashtme.

Mirëpo, se si dhe sa do të djerësitet Kurti me përmbushjet e obligimeve që i ka si kryeministër, do të mvaret edhe nga energjizimi dhe konsistenca e partive opozitare, që duhet të kthjellen nga letargjia.

The post Pse lëshoi pe Kurti? appeared first on Veriu.info.

Sot, autokratët, janë kudo “normalë”. Ata të Ballkanit i sheh rëndom në takime me zyrtarët evropianë, ku raportojnë për ecurinë pozitive të Shqipërisë, Malit të Zi, Serbisë, Maqedonisë së Veriut, Federatës së Bosnje Hercegovinës dhe Kosovës. Syresh po mbyllin normalisht edhe kapitujt e integrimeve. E megjithatë, Serbia nuk jep përgjigje për Banjskën dhe Radoiçiq, Vuçiq bën show patetik me funeralin e Mladiq; Mali i Zi nuk jep adresime të zyrtarëve të saj për lidhjet me Rusinë e Serbinë dhe Mandiq, kryetari i Kuvendit, derdh lot për kriminelët serbë; Maqedonia e Veriut i quan shpesh të tepërt shqiptarët, veç paradokseve të ndryshme; Rama me një pushtet total në Shqipëri jep leksione demokracie dhe vizioni ndërkombëtar, madje edhe atje ku është kultivuar demokracia (!); Kurti sfidon hapur, sipas mënyrës së tij, sikur Kosova të jetë qendër e interesave; Dodik në Bosnjë, me mbështetjen e lobimeve amerikane, sfidon dhe vetë Dejtonin amerikan (!). Janë këta, pra, që mbeten sërish në skenë. Pyetja e thjeshtë e publikut është pse demokracia evidenton dhe shpërfaq këta individë autokratë?!

E vërteta është se ky nuk përbën më dhe vetëm fenomen Ballkanik, ndaj pas vitit 2010, kjo përbën thelbin e shumë punimeve të shkencës politike. Pse demokracitë perëndimorë, vendet e të cilave po e lenë të lirë trasenë integruese për Shqipërinë e Malin e Zi dhe që flasin më shumë se të gjithë për demokracinë, i tolerojnë “të fortët” e Ballkanit dhe jo vetëm ,por madje e normalizojnë autokracinë?

Artikujt politikë na ndihmojnë dhe ajo që kuptojmë të gjithë është se çfarëdo që shkruhet dhe ngrihet si shqetësim ikën në eter. Vendet e zhvilluara që proklamojnë demokracinë kanë nevojë për udhët tregtare, mineralet e rralla, naftën, gazin etj., dhe si garniturë në fund dhe standardet. Linjiti serb tashmë ua mbyll sytë perëndimorëve, ashtu si deri në fillim të dekadës së parë të shekullit XXI, Franca, Gjermani, Italia etj., kishin nevojë për gazin rus dhe libian dhe nuk flisnin fare për diktatorët respektivë. Sot, në skakierën e ngarkuar të gjeopolitikës, ndërsa një sërë vendesh evropiane po rregullojnë marrëdhëniet me Kinën, njëkohësisht bashkëpunojnë normal me vende problematike në Azi kundër saj. Ashtu, si jo rrallë kompanitë e njohura që prodhojnë Boing, Siemens, e shumë të tjera, lobojnë shumë në parlamentet e vendeve të tyre ndaj sanksioneve të vendeve të ndryshme. Ndërkohë që, Kosova e vogël u sanksionua dhe Serbia që bëri Banjskën nuk pësoi asnjë penalitet!

Shpesh kinse teoricienët ngecin dhe fajin e përcjellin te kaosi që prodhojnë vendet tona. Kanë një të drejtë. Shqipëria në vitin 1997 e shkatërroi shtetin; Kosova në fillim të këtij mijëvjeçari kaloi në histeri publike; Maqedonia e Veriut dhe Serbia me atë që bënë në vendet e tyre të trandin. Dhe, cila ishte përgjigja e kancelarive: Ktheheni në normalitet (!), kurse nënzë: “Më mirë një autokrat i fortë që shet diçka, sesa një demokraci kaotike që nuk e kontrollon dot as territorin e saj”. Berisha ishte në të dy anët por ishte i fortë derisa plasi përballja civile në vend; kurse ajo që pa bota në Irak (2003), Libi (2011), Siri (2011) i dha Perëndimit refugjatë pafund dhe përballje me xhihadizmin. Veç tollovisë islamike dhe frikën e terrorit. Me pak fjalë, autokrati është e keqja më e vogël sot në botën demokratike, kur vjen puna te status quo-ja.

Pushtetarët e sotëm të Ballkanit, vërtetë, mund të mos jenë direkt autokratë por kanë mësuar si pakkush sesi të sillen me demokracinë e shekullit XXI. Dinë të luajnë me lojëra, me sintaksë dhe madje edhe me sjellje demokratike. Tek e fundit bëhen kudo zgjedhje, kinse luftohet korrupsioni, por të gjithë e dinë se zgjedhjet tona në Shqipëri, Kosovë, Serbi, Bosnjë e Hercegovinë nuk ndryshojnë asgjë, ashtu si korrupsioni shtohet. Institucionet ndërkombëtare evidentojnë shumë gjëra por nuk i bëjnë dot gjë formave të regjimeve të sotme. OKB, OSBE, Këshilli i Evropës funksionojnë duke e përmbledhur një shtet ekuivalent me një votë, ndaj edhe pse e kuptojnë se çfarë ndodh në Ballkan nuk kanë fuqi të penalizojnë, përveç ndonjë shteti si Kosova. E kur mendon se në Këshillin e OKBsë për të Drejtat e Njeriut kanë qenë anëtarë edhe vende si Arabia Saudite, Kina, Eritrea, atëherë e qartëson më së miri paradoksin demokratik.

Konstatimi është i qartë se demokracitë sot po i ndihmojnë autokratët dhe liderët e fortë jo nga një lloj idealizimi i tyre por nga nevoja. Duket se është krijuar një lloj elite që bën panele, ku nuk mungojnë shpesh kryeministrat si Rama (e pëlqen dhe është i kuruar në të folurën në panele), Vucciq, Mickovski etj., që kanë krijuar një lloj shtrese, e cila bën bashkë politikanë, banka, kompani energjie, universitete, personazhe VIP që mëtojnë ndryshime, të cilat mund ti di vetëm Godoja. Kemi parë se çfarë ndodh në Davos pas ideve të përmbledhura prej tyre. Dhe, sistemi i sotëm demokratik vazhdon i toleron. Trandej boshnjaku i thjeshtë i Bosnjës, kur njerëzit e Dodik u pritën në Shtëpinë e Bardhë pak ditë para zgjedhjeve, kurse njerëzit e Trump lobuan për ta (Për fat, lideri amerikan ka reaguar, por tashmë është vonë).

Shqipëria jonë sa i përket parametrave demokratikë është para Serbisë dhe Federatës së Bosnjës dhe madje edhe para Maqedonisë së Veriut, por gjendja mbetet zhgënjyese. Në shkallën ndërkombëtare, Shqipëria vërtetë nuk klasifikohet si autokraci, por mbetet një lloj “regjimi hibrid” ose “demokraci me mangësi”. Të 3 indekset kryesore e demokracisë në 2024-2025 (Freedom House) e konsideron vendin tonë “Pjesërisht të lirë” — 68/100. Zgjedhje konkurruese, por me probleme klientelizmi dhe blerje vote; (Economist Democracy Index): Vendi 64 nga 167, kategoria “hybrid regime”;V-Dem (Suedi): “Demokraci elektorale”, jo liberale.

Platoni e shkruante në Antikitet se: “Kur demokracia e tepron me lirinë (‘çdokush bën ç’të dojë’), njerëzit lodhen nga kaosi dhe kërkojnë një ‘mbrojtës të popullit’”. Para syve po kuptojmë se ky mbrojtës, sapo merr pushtet, bëhet i plotfuqishëm dhe populli vazhdon dhe vetë e voton. Gati 100 vjet më parë Noli e kuptoi pamundësinë tonë kombëtare, ndaj do shprehej me shumë trishtim: “Unë doja Finlandën në 6 muaj, por Shqipëria ishte ende 1914”. Por, në argumentin tonë, shkon më shumë përgjigja e Nolit në 1921, kur ishte në Lidhjen e Kombeve në Gjenevë si delegat: “Një Shqipëri e varfër dhe e bindur u leverdis më shumë se një Shqipëri demokratike që kërkon të drejta”. E kuptoi se Perëndimi nuk e do autokratin se e admiron, por se autokrati është më i lirë të firmosë: Ai jep koncesione nafte, baza detare, kufij, pa asnjë lloj mëdyshje. Një parlament i vërtetë do bënte pyetje, do e ndalonte shpesh, kurse në rastin tonë (ndodhi pak orë më parë), kryeministri i urdhëron hapur: O votoni njësoj, ose nuk jeni më pjesë këtu!

Dhe, në fund, sërish Noli: Gjatë fushatës elektorale për zgjedhjet parlamentare të dhjetorit të vitit 1923 do e shprehte më thukët: “Ideali im është një Shqipëri ku fshatari voton pa pyetur beun”. Kurse, në fund të jetës, kur si shembuj i vinin më shumë referime biblike dhe përgjithësuese do të dorëzohej me një fjali: “Shqipëria sillet në një rreth vicioz”. (Homo Albanicus)

The post Autokratët “demokratë”, Noli e dinte appeared first on Veriu.info.

Shkruan Bardhyl Mahmuti

Më 28 shtatorit 2026, 99 deputetë të Kuvendit të Kosovës miratuan deklaratën e përbashkët përmes së cilës shprehën qëndrimin e qartë se asnjë aktgjykim nuk mund ta zhbëjë të vërtetën historike të luftës në Kosovë. Në këtë mënyrë ata shprehën vullnetin e qytetarëve të Kosovës për të vlerësuar aktgjykimin e 16 shtatorit si aktgjykim të padrejtë dhe hodhën poshtë si të papranueshëm përfundimin për ekzistencën e një qëllimi kriminal të përbashkët për realizimin e pavarësisë së Kosovës.

Në të njëjtën kohë, 99 deputetët që miratuan këtë deklaratë, kërkuan nga të gjitha institucionet shtetërore të Republikës së Kosovës që të ndërmarrin veprimet e nevojshme për mbrojtjen e së vërtetës dhe të pastërtisë së luftës çlirimtare të popullit të Kosovës dhe hartimin e një strategjie të përbashkët shtetërore, në kuadër të së cilës të bashkërendohen veprimet juridike, institucionale dhe diplomatike për mbrojtjen dhe afirmimin e së vërtetës së plotë historike mbi luftën e drejtë për liri dhe çlirim të Kosovës.

Është shumë e rëndësishme se përtej vështirësive që e karakterizuan miratimin e projektligjit për Dhomat e Specializuara të Kosovës dhe presidentes së Kosovës, sot jemi në një kontekst tepër të favorshëm që të bashkuar të përballojmë sfidat e ardhshme me të cilat do të ballafaqohen institucionet shtetërore të Kosovës.

Në këtë kontekst është shumë e rëndësishme që t’u jemi mirënjohës të gjithë atyre që kontribuuan për arritjen e këtij konsensusi të domosdoshëm kombëtar dhe të ndalim hipotezat e arsyeve përse ky apo ai politika veproi kështu apo ashtu. Logjika e përçarjes është në funksion të strategjisë antishqiptare që dëshiron mbetjen e pengjeve politike në burgun e Hagës dhe shkatërrimin e ardhmërisë së shtetit të pavarur të Kosovës.

Prandaj këtyre njerëzve duhet t’u themi preras: MJAFTË ME PËRÇARJE!

VETËM TË BASHKUAR PËRBALLË RREZIQEVE MUND TË DALIM FITIMTARË!

The post Bardhyl Mahmuti: Vetëm të bashkuar mund të dalim fitimtarë! appeared first on Veriu.info.

Pas vendimit të Hagës, që preku në thelb një prej shtyllave mbi të cilat u ndërtua shteti i Kosovës, dhe pas viteve të bllokimit ndërkombëtar, sanksioneve pas Banjskës dhe dështimit për t’u integruar në institucionet kryesore ndërkombëtare, shtohet nevoja që Kosova ta faktorizojë seriozisht një alternativë të re politike. Bashkimi me Shqipërinë duhet të dalë nga korniza e tabusë dhe të trajtohet si çështje strategjike, jo si slogan nacionalist apo reagim emocional. Jo si projekt për ndryshim kufijsh me forcë, por si proces demokratik, institucional dhe gradual, përmes të cilit Kosova dhe Shqipëria do të mund të ndërtonin një hapësirë të përbashkët politike, ekonomike dhe të sigurisë. Pyetja nuk është më vetëm se çfarë kërkojnë ndërkombëtarët nga Kosova, por çfarë strategjie duhet të ndërtojë Kosova për të mos mbetur përgjithmonë peng i vendimeve të të tjerëve.

Shkruan: Visar Duriqi

Ka ardhur koha ta themi pa e ulur zërin, pa kërkuar falje dhe pa pritur që dikush nga ambasadat të na japë leje: projekti i shtetësisë së Kosovës nuk mund të mbetet përgjithmonë një projekt i administruar nga të tjerët.

Kosova nuk u çlirua për të qenë një hapësirë ku diplomatët e huaj vendosin sa sovranitet mund të kemi, sa institucione mund të krijojmë, sa mund të reagojmë ndaj Serbisë dhe sa duhet të heshtim kur na bëhet padrejtësi. Nuk u shpall pavarësia për të ndërtuar një shtet që njihet nga disa, bojkotohet nga të tjerët dhe përdoret nga të gjithë si argument, por rrallë trajtohet si palë.

Për këtë arsye, pas asaj që ka ndodhur në Hagë, pas dështimeve të njëpasnjëshme të diplomacisë perëndimore ndaj Kosovës, pas Banjskës dhe pas mënyrës se si Bashkimi Evropian e ndëshkoi viktimën ndërsa agresori vazhdon të sillet si partner, duhet ta hapim një debat që për vite të tëra e kemi mbajtur të mbyllur.

Kosova duhet ta synojë bashkimin me Shqipërinë.

Jo si parrullë. Jo si shpërthim sentimental. Jo si thirrje për ndryshim kufijsh me forcë. Por si fazë politike e një evolucioni shtetëror që historia, identiteti, siguria dhe dështimi i modelit aktual po e bëjnë gjithnjë e më të pashmangshëm.

Forma mund të diskutohet. Mund të jetë konfederatë. Mund të jetë bashkësi politike, ekonomike dhe e sigurisë. Mund të jetë një shtet i përbashkët i ndërtuar gradualisht. Mund të jetë një proces me dy parlamente, institucione të përbashkëta, treg të përbashkët dhe politikë të harmonizuar të jashtme, derisa qytetarët të vendosin për hapin final.

Por qëllimi nuk duhet të fshihet pas teknikës. Ne duhet ta themi qartë se çfarë duam. Sepse popujt që nuk e thonë vetë se çfarë duan, përfundojnë duke jetuar brenda asaj që ua kanë caktuar të tjerët.

Shteti që na u dha me kushtin të mos sillemi si shtet

Kosova e shpalli pavarësinë më 17 shkurt 2008. Por ajo pavarësi nuk erdhi si një akt i plotë i çlirimit politik. Erdhi me plan, me mbikëqyrje, me kufizime dhe me një paketë rregullash që i kërkonin Kosovës të dëshmonte çdo ditë se nuk ishte ajo që armiqtë e saj thoshin se ishte.

Ne pranuam shumëçka. Pranuam që shteti ynë të ndërtohej mbi një arkitekturë që duhej të garantonte të drejtat e komuniteteve, të mos kishte pretendime territoriale dhe të mos kërkonte bashkim me ndonjë shtet tjetër. Pranuam një shtet që duhej të ishte aq i kujdesshëm me veten, saqë edhe ideja për të ardhmen e tij u fut në burgun e kushtetutës.

Ndërkohë Serbia nuk pranoi as pavarësinë, as realitetin, as përgjegjësinë. Ajo e përdori çdo kanal ndërkombëtar për ta penguar Kosovën: nga Këshilli i Sigurimit te UNESCO-ja, nga Interpoli te Këshilli i Evropës, nga organizatat rajonale te çdo tavolinë ku një votë mund ta shtyjë njohjen për një tjetër vit.

Dhe këtu qëndron ironia e madhe: Kosovës iu kërkua të sillej si shtet evropian, por nuk iu dha mundësia të marrë pjesë në institucionet ku shtetet evropiane marrin vendime.

Pesë shtete të Bashkimit Evropian — Spanja, Greqia, Qiproja, Rumania dhe Sllovakia — ende nuk e njohin Kosovën. Kjo nuk është një çështje teknike. Kjo do të thotë se Bashkimi Evropian, në raport me Kosovën, nuk flet me një zë. Për Kosovën kërkohet unitet kur duhet të zbatohen presione, por nuk ka unitet kur duhet të kërkohet njohje.

Kosova aplikoi për anëtarësim në Këshillin e Evropës. Asambleja Parlamentare e rekomandoi anëtarësimin në prill 2024 me 131 vota pro, por vendimi përfundimtar mbeti në Komitetin e Ministrave. Pra, edhe kur një institucion parlamentar e vlerësoi se Kosova mund të ecte përpara, dera politike mbeti e mbyllur.

Dhe të mos na shesin moral për Evropën. Rusia, e cila për vite e përdori Këshillin e Evropës si një prej skenave të saj diplomatike, ishte anëtare e kësaj organizate deri në përjashtimin e saj pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022. Kosova, një vend evropian, vazhdon të mbahet jashtë.

Në Interpol, Kosova u refuzua në vitin 2018. Kjo nuk është një histori e vogël. Interpoli është organizatë policore, jo klub poetësh. Anëtarësimi do t’i jepte Kosovës qasje më të drejtpërdrejtë në të dhëna për krimin, terrorizmin, trafikimin dhe personat e kërkuar. Serbia e kuptoi rëndësinë e kësaj dhe punoi për ta mbajtur Kosovën jashtë. Aplikimi u refuzua nga Asambleja e Përgjithshme e Interpolit.

Në Organizatën e Kombeve të Bashkuara, Kosova ende nuk është anëtare. Nuk është se Kosova nuk ka popull, territor apo institucione. Është se Rusia dhe Kina vazhdojnë ta mbajnë peng çështjen në Këshillin e Sigurimit dhe disa shtete të Bashkimit Evropian vazhdojnë të mos e njohin.

Kjo është shtetësia që na ofruan: shpalleni veten shtet, ndërtoni institucione, luftoni korrupsionin, respektoni standardet, dialogoni me Serbinë, bëni lëshime, mos u zemëroni — por mos prisni që sistemi ndërkombëtar t’ju hapë dyert.

Dhe pastaj habiten pse Kosova po kërkon një rrugë tjetër.

Historia nuk fillon më 2008

Historia e Kosovës nuk fillon me flamurin e ri dhe as me deklaratën e pavarësisë. Para vitit 2008 kishte 1913. Kishte Konferencën e Londrës, ku kufijtë u vizatuan mbi trupin e një populli shqiptar dhe Kosova mbeti jashtë shtetit shqiptar. Kjo nuk është fantazi nacionaliste. Është fakt historik: pas Luftërave Ballkanike, Kosova u nda nga Shqipëria dhe u përfshi në Mbretërinë Serbe, Kroate e Sllovene, më pas në Jugosllavi.

Kishte vitet e Luftës së Dytë Botërore, kur pjesë të Kosovës u përfshinë në Shqipërinë e pushtuar nga Italia. Ky nuk ishte bashkim i lirë e demokratik, prandaj nuk mund të romantizohet. Por ishte dëshmi se kufiri që na ndau nuk ishte ndonjë vijë e shenjtë e natyrës. Ishte rezultat i luftërave dhe marrëveshjeve të fuqive.

Kishte vitin 1945, kur Kosova u rikthye në kuadrin jugosllav. Kishte vitin 1974, kur Kushtetuta e Jugosllavisë ia dha Kosovës autonominë më të gjerë dhe pothuajse të drejta të barabarta me republikat në nivel federal. Kjo nuk e bëri Kosovën republikë, por dëshmoi se edhe brenda një federate të ndërtuar për të frenuar çështjen shqiptare, statusi i Kosovës nuk mund të mbetej përgjithmonë një provincë e zakonshme.

Kishte vitin 1989, kur Millosheviqi ia hoqi Kosovës autonominë. Ishte pikërisht ai akt që e shkatërroi iluzionin se shqiptarët e Kosovës mund ta gjenin barazinë e tyre brenda Serbisë. Më pas erdhi rezistenca paqësore e Ibrahim Rugovës, institucionet paralele, mohimi ndërkombëtar i realitetit dhe, në fund, lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Në vitin 1999, NATO-ja ndërhyri pasi Serbia kishte zhvilluar një fushatë brutaliteti kundër shqiptarëve të Kosovës. Pas 78 ditësh bombardime, Rezoluta 1244 e pezulloi qeverisjen e Beogradit mbi Kosovën dhe e vendosi territorin nën administrim ndërkombëtar.

E çfarë ndodhi pas kësaj? U tha se statusi do të përcaktohej. U tha se populli i Kosovës do të dëgjohej. U tha se standardet do të çonin te statusi. Në fund, pas vitesh negociatash të dështuara, Kosova shpalli pavarësinë.

Nëse pavarësia e vitit 2008 ishte zgjidhja e fundit e një procesi ndërkombëtar, atëherë duhet ta pranojmë edhe pyetjen tjetër: çfarë ndodh kur kjo pavarësi mbetet e gjymtuar dhe e bllokuar? A duhet të vazhdojmë të sillemi sikur modeli po funksionon, kur faktet tregojnë të kundërtën?

Banjskë | Serbia sulmon, Kosova ndëshkohet

Më 24 shtator 2023, një grup i armatosur serb sulmoi Policinë e Kosovës në Banjskë. U vra polici Afrim Bunjaku. U rrezikuan policët, u sulmua rendi kushtetues dhe u krijua një situatë që mund ta ndizte veriun e Kosovës.

Bashkimi Evropian e dënoi sulmin me deklarata duke thëne se ishte kryer nga një bandë e armatosur dhe kërkoi që përgjegjësit të përballeshin me drejtësinë. Por dënimi në letër madje duke mos e thënë që ishte vet Republika e Serbisë si agresore pas sulmit, por ‘një bandë’, nuk mjafton. Madje, pavarësisht fakteve për përfshirje direkte të shtetit serb në sulm ndaj Kosovës, e kur ky shtet strehon, mbron ose nuk ndjek penalisht organizatorët vazhdon të ulet në tavolinë si palë e barabartë, e bënë edhe më të rëndë situatën.

Milan Radoiçiqi e mori publikisht përgjegjësinë për organizimin dhe pjesëmarrjen në sulm. Shtetet perëndimore e dinë këtë. Kosova e di këtë. Serbia e di këtë. Por Radoiçiqi nuk është sjellë para drejtësisë në Kosovë dhe Serbia nuk e ka zhvilluar një proces real që të zbardhë zinxhirin e urdhëruesve, financuesve dhe mbështetësve të sulmit.

Në vend se ta vendoste Serbinë nën presion të plotë dhe ta lidhte normalizimin me ndjekjen e përgjegjësve të Banjskës, Bashkimi Evropian e gjeti fajtorin më të lehtë: Kosovën.

Në qershor 2023, për shkak të përshkallëzimit në veri dhe përplasjes rreth komunave, BE-ja vendosi masa ndëshkuese ndaj Kosovës. U pezulluan vizita të zyrtarëve, u ngadalësuan ose u pezulluan fonde dhe u ndërprenë takime të mekanizmave të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit. Raporti i Komisionit Evropian për vitin 2024 konfirmon se masat prekën edhe fondet që me të drejtë i takonin Kosovës.

Me fjalë të tjera: për sulmin që ndodhi në Banjskë u krijua një atmosferë ku Serbia mund të vazhdonte të pretendonte se nuk ishte përgjegjëse, ndërsa Kosova ndëshkohej për mënyrën se si po e administronte veriun e vet të cilin grupi terrorist e kishte përdorur dhe pas shpartallimit la shumë mbetje kriminale aty.

Masat u quajtën të përkohshme dhe të kthyeshme. Por “e përkohshme” në gjuhën e Brukselit do të thotë që mund të zgjasë aq sa të harrohet arsyeja fillestare. Ato u vendosën në qershor 2023 dhe u mbajtën për afro tre vjet, deri në heqjen e tyre graduale e të plotë gjatë vitit 2026. Për Kosovën, kjo ishte jo vetëm humbje financiare. Ishte mesazh politik: nëse Serbia ju sulmon, mos e shqetësoni shumë dialogun. Mund të ankoheni, por ejani në tavolinë.

Bashkimi Evropian u soll si ndërmjetës vetëm për aq sa Kosova dhe Serbia duhej të paraqiteshin si dy palë simetrike. Por nuk ishin simetrike. Njëra ishte shtet anëtar i OKB-së, me ushtri, diplomaci dhe ndikim rajonal. Tjetra ishte Kosovë, shtet i njohur pjesërisht, pa ulëse në OKB, pa anëtarësi në NATO dhe me sovranitet të kufizuar nga prania ndërkombëtare.

Të barazosh përgjegjësinë e tyre në këto rrethana nuk është neutralitet. Është padrejtësi e paketuar si diplomaci.

BE-ja nuk është arbitër i pafajshëm

Për vite na është thënë se e ardhmja e Kosovës është në Bashkimin Evropian. Por çfarë do të thotë kjo kur pesë anëtarë të BE-së nuk e njohin Kosovën? Çfarë do të thotë kur i njëjti union kërkon nga Kosova zbatimin e marrëveshjeve, ndërsa nuk arrin ta detyrojë Serbinë të zbatojë marrëveshjet dhe të përgjigjet për sulmet?

Çfarë do të thotë kur Kosovës i kërkohet të jetë konstruktive, ndërsa Serbia e ndërton mosnjohjen si doktrinë shtetërore? Çfarë do të thotë kur Kosovës i kërkohet të mos e provokojë Serbinë, por askush nuk e pyet Serbinë pse vazhdon ta armatosë, financojë dhe mbrojë strukturën e saj paralele në Kosovë?

BE-ja ka ndihmuar Kosovën. Kjo duhet pranuar. Por ndihma nuk e shlyen padrejtësinë. Investimet nuk e blejnë heshtjen. Flamuri i BE-së në një projekt nuk e bën politikën e saj ndaj Kosovës automatikisht të drejtë.

Kosova nuk duhet ta mohojë ndihmën evropiane, por duhet të heqë dorë nga varësia mendore ndaj saj. Një popull që e mat çdo vendim me pyetjen “çfarë do të thotë Brukseli?” nuk është ende i lirë politikisht.

Bota demokratike ka kujtesë të shkurtër dhe interes të gjatë

Na thonë se Kosova duhet t’i besojë “faktorit ndërkombëtar”. Mirë. Por cili faktor ndërkombëtar? Ai që vjen me fjalor për të drejtat e njeriut dhe largohet me llogari gjeopolitike? Ai që na kërkon të jemi konstruktivë, ndërsa vetë e ndryshon parimin sa herë që një fuqi e madhe e telefonon në mbrëmje?

Le ta marrim Maqedoninë e Veriut. Athina e mbajti me vite të bllokuar për emrin. Shkupi bëri kompromisin e madh të Prespës dhe e ndërroi emrin kushtetues nga Maqedoni në Maqedoni të Veriut. Iu tha se kjo do ta hapte rrugën drejt NATO-s dhe Bashkimit Evropian. NATO-ja erdhi. BE-ja jo.

Pastaj doli Bullgaria, me mosmarrëveshje për historinë, gjuhën dhe identitetin, dhe procesi i anëtarësimit mbeti sërish në korridor. AP raportoi se Shkupi pranoi madje edhe kërkesën për ndryshimin e kushtetutës për përfshirjen e pakicës bullgare, por ende i kërkohet të japë edhe më shumë prova se është gati për një derë që mund të mos hapet.

Pra, mesazhi i Brukselit është i qartë vetëm në mënyrën e vet të mjegullt: hiqni emrin, ndryshoni kushtetutën, bëni kompromis me historinë, dhe pastaj… do të shohim. Nëse dikush në Kosovë ende mendon se pas një kompromisi tjetër do të na presë një certifikatë lumturie evropiane, le ta pyesë Shkupin se sa kushton një premtim i BE-së kur vjen koha për ta arkëtuar.

Dhe pastaj është Rumania. Rumania dhe jo vetë ajo, por edhe Bullgaria u pranuan në BE më 1 janar 2007, ndërsa Komisioni Evropian vendosi një mekanizëm të posaçëm monitorimi për drejtësinë, korrupsionin dhe krimin e organizuar, sepse reformat nuk konsideroheshin të përfunduara. Pra, praktikisht u pranuan pa i plotësuar kushtet.

Sot nuk po them se Rumania nuk duhej të pranohej. Po them diçka më të thjeshtë dhe më të hidhur: kriteret nuk janë gjithmonë ligj. Shpesh janë politikë me kostum juridik.

Për disa vende, BE-ja thotë: hyni tani, reformat i vazhdoni brenda. Për të tjerat thotë: mos hyni askund, sepse ende nuk e keni bindur kontinentin se jeni mjaftueshëm evropianë. Për Kosovën kërkohet perfeksion para hyrjes, ndërsa për të tjerët është shpikur edhe modeli “hyr e rregulloje shtëpinë pasi të hysh”.

Kjo nuk është teori konspirative. Është ajo që shqiptarët e shohin kur krahasojnë raste. Dhe kur një popull e sheh se rregullat nuk zbatohen njësoj, ai fillon të dyshojë jo vetëm te rregullat, por edhe te ai që ia shpjegon rregullat.

Shkojmë më tutje. Kurdët janë shembulli tjetër që duhet ta mbajmë para syve. Për një shekull, ata u shfaqën në dokumentet e fuqive të mëdha si popull që meritonte një atdhe. Traktati i Sèvresit i vitit 1920 parashikonte një rrugë drejt krijimit të një shteti kurd. Pastaj erdhi Lozana më 1923 dhe premtimi u zhduk nga tavolina. Kufijtë u vizatuan mbi kokat e kurdëve dhe ata mbetën të ndarë në Turqi, Irak, Iran e Siri.

Njëqind vjet më vonë, historia u përsërit me uniforma moderne. Kurdeve në Siri iu kërkua të luftonin kundër ISIS-it. Ata luftuan rrugë më rrugë, qytet më qytet, dhe e bënë atë që koalicionet ndërkombëtare nuk donin ta bënin me ushtarët e tyre. U quajtën aleatë, partnerë, forca të guximshme në terren. Kur ISIS-i u mund, aleanca u bë e përkohshme. Kur Turqia hyri në verilindje të Sirisë pas tërheqjes amerikane, kurdët u lanë të ekspozuar. Analizat e kohës e përshkruan këtë si braktisje dhe si humbje të besimit te Amerika.

Nuk po e barazojmë historinë kurde me atë kosovare. Po e kuptojmë mekanizmin. Fuqitë e mëdha i duan popujt pa shtet kur u duhen si ushtarë, si argument ose si tampon. Sapo mbaron beteja, ata kthehen në problem diplomatik. Kurdeve iu tha të ishin realistë pasi kishin qenë të dobishëm. Kosovës i thuhet të jetë konstruktive pasi ka qenë e dobishme për stabilitetin e Evropës.

Kjo është arsyeja pse Kosova nuk mund të ndërtojë të ardhmen mbi mirënjohjen ndaj premtimeve. Mirënjohja është virtyt personal. Shteti ndërtohet mbi garanci, kapacitet dhe fuqi.

Edhe Afganistani është mësim. NATO-ja qëndroi atje për gati dy dekada, me mandat të Këshillit të Sigurimit të OKB-së. U ndërtuan institucione, ushtri dhe një shtet që duhej të mbante vetë përgjegjësinë. Në vitin 2021, pas tërheqjes së forcave ndërkombëtare, qeveria afgane dhe forcat e saj u shembën. NATO-ja pranoi se misioni u mbyll dhe se u përqendrua në evakuimin e personelit dhe afganëve të lidhur me të.

Mijëra afganë që kishin punuar me ndërkombëtarët u bënë brenda natës problem administrativ: disa u evakuuan, disa mbetën, disa u fshehën. Njerëzit që u kërkuan të besonin te rendi i ri u lanë të negocionin vetë me fatin. Demokracia ishte parim derisa u bë e shtrenjtë për t’u mbrojtur.

Sërish, nuk po them se Kosova është Afganistan. Po them se fuqia e një shteti ndikon në çmimin që të tjerët janë gati të paguajnë për të. Shtetet e pafuqishme që nuk kanë aleatë të fuqishëm, institucione të përbashkëta dhe kapacitet vetëmbrojtjeje, në fund mund të përfundojnë si fusnotë në deklaratën e radhës.

Dikush do të thotë se Kosova ka Amerikën. Po, e ka. Dhe pikërisht sepse e dimë çfarë do të thotë të kesh një aleat historik, nuk duhet ta keqpërdorim këtë aleancë duke mbetur i dobët. Aleanca nuk është zëvendësim për shtetin. Është shumëfishues i forcës së shtetit.

Lista nuk mbaron këtu. Populli palestinez ka jetuar për dekada me rezoluta, konferenca dhe “proces paqeje”, ndërsa zgjidhja shtetërore shtyhet nga një takim në tjetrin. Kanë mbetur të bllokuar në një mosmarrëveshje ku parimi i vetëvendosjes përmendet rregullisht, por nuk zbatohet.

Bosnja u ruajt nga shpërbërja, por u la me një shtet të ngrirë, me institucione të komplikuara dhe me një paqe që shpesh duket më shumë si administrim i konfliktit sesa drejtësi e përfunduar.

Këto raste nuk janë të njëjta dhe nuk mund të futen në një thes. Por kanë një emërues të përbashkët: fuqitë ndërkombëtare flasin për parime, pastaj i peshojnë ato me interesin e momentit. Në një rast mbrojnë integritetin territorial. Në një tjetër mbrojnë vetëvendosjen. Diku kërkojnë kompromis. Diku tjetër e quajnë kompromisin të pamundur. Varet kush është në telefon dhe sa fuqi ka pala përballë.

Prandaj është naive t’i thuash Kosovës se duhet të presë pafund, sepse “drejtësia ndërkombëtare në fund fiton”. Shpesh fiton ai që ka aleatë, ekonomi, ushtri, veto ose aftësi për ta bërë problemin të shtrenjtë.

Ne nuk duhet të bëhemi të padrejtë me të tjerët. Por as nuk duhet të jemi të vetmit që besojnë se bota është e drejtë vetëm sepse kështu shkruhet në fjalimet e ambasadorëve.

Haga dhe fatura e mirënjohjes

Më 16 shtator 2026, Dhomat e Specializuara shpallën aktgjykimin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Dhe unë nuk kam ndërmend të bëj sikur kjo ishte një e mërkurë e zakonshme në kalendar. Nuk ishte. Ishte dita kur një pjesë e madhe e establishmentit ndërkombëtar, që për vite na mësoi të jemi mirënjohës, konstruktivë dhe të heshtur, na dërgoi një tjetër faturë morale për luftën tonë.

Gjykata i shpalli fajtorë katërshen e UÇK-së dhe i dënoi me 25, 18, 13 dhe 25 vjet burgim. Sipas gjykatës, përgjegjësia lidhej me ndalime arbitrare, trajtim mizor, torturë dhe vrasje të personave të cilët i konsideronte kundërshtarë të UÇK-së. Gjykata theksoi se procesi nuk ishte gjykim i legjitimitetit të luftës për pavarësi dhe se nuk trajtonte krimet e forcave serbe, sepse mandati ishte i kufizuar. Por, si kuptohet sot? Kuptohet thjeshtë: UÇK-ja u kriminalizua.

Jemi të hidhëruar, pezmatuar e zemëruar…. Jo sepse duamë që drejtësia të falë krimet e mundshme të shqiptarëve, por sepse kemi parë me vite se si drejtësia ndërkombëtare di të gjejë mikroskopin për shqiptarët dhe teleskopin për Serbinë.

Pavarësisht se u paketua si vendim i drejtësisë, ai ishte vendim politik. Dhe, politikisht, Kosova nuk mund të mos e shtrojë pyetjen: pse për të mbrojtur dinjitetin e shtetit tonë duhej të krijonim një gjykatë të jashtëzakonshme në Hagë, ndërsa për krimet e Serbisë ende na kërkohet durim? Pse liderët e luftës së Kosovës u dërguan në Hagë me një shpejtësi që Serbia nuk e ka njohur kurrë kur bëhet fjalë për krimet e gjenocidin e vet?

Kosova e krijoi këtë gjykatë nën presion ndërkombëtar. E bëri për ta ruajtur besueshmërinë e vet dhe për të mos humbur mbështetjen e aleatëve. Por kur u dhanë dënimet, të njëjtët aktorë na thanë se kjo ishte vetëm çështje juridike dhe se nuk duhej politizuar.

Individët mund të gjykohen juridikisht, por pasojat janë politike. Kur dënohen figura që për një pjesë të madhe të shqiptarëve përfaqësojnë themelimin e shtetit, aktgjykimi nuk mund të trajtohet si një faturë private. Ai prek kujtesën kombëtare, legjitimitetin politik dhe marrëdhënien e Kosovës me botën.

Nëse Kosova duhet të jetë shtet normal vetëm kur dënohen shqiptarët, ndërsa duhet të jetë “e kujdesshme” kur Serbia sulmon, atëherë ky nuk është rend ndërkombëtar. Është rend me standarde të ndryshme.

Bashkimi me Shqipërinë është hap përpara

Kundërshtarët do të thonë se bashkimi me Shqipërinë është kthim në nacionalizëm. Ky është argument dembel.

Nacionalizmi që kërkon të marrë tokat e fqinjëve me dhunë është një gjë. Bashkimi politik i dy shoqërive që pos që kanë gjuhë, kulturë e identitet kombëtar të përbashkët kanë ADN identike, nëpërmjet vullnetit demokratik dhe marrëveshjeve ndërkombëtare, është diçka tjetër.

Kush e shpalli pavarësinë e Kosovës? Një popull që nuk pranoi të jetonte nën Serbi. Kush e kundërshtoi bashkimin me Shqipërinë? Për shumë vite, jo populli i Kosovës, por një sistem ndërkombëtar që kishte frikë nga reagimi i Serbisë, Rusisë dhe fqinjëve.

Mund të thuhet se pavarësia ishte zgjidhja më realiste në vitin 2008. Dakord. Por realiteti politik ndryshon. Në vitin 2008, shumëkush besonte se njohjet do të shtoheshin dhe Kosova do të anëtarësohej në organizatat kryesore. Sot e dimë se kjo nuk ndodhi në mënyrën që na u premtua.

Pavarësia duhej të ishte faza e parë e konsolidimit. Njohja ndërkombëtare duhej të ishte faza e dytë. Integrimi në OKB, NATO, Këshillin e Evropës dhe organizatat globale duhej të ishin fazat pasuese. Por procesi u bllokua. Serbia e bllokoi. Rusia e bllokoi. Kina e bllokoi. Pesë vende të BE-së e bllokuan. Ndërsa Kosova vazhdoi të sillej sikur problemi ishte te komunikimi i saj, jo te struktura e padrejtë në të cilën ishte futur.

Nëse shtetësia e Kosovës nuk po arrin ta sjellë barazinë e premtuar, atëherë bashkimi me Shqipërinë nuk është kthim prapa. Është kërkim i një forme më të fortë të sigurisë, përfaqësimit dhe sovranitetit.

Pse Shqipëria?

Sepse Shqipëria është shteti amë i shqiptarëve. Sepse ka dalje në det, porte, territor, përfaqësim diplomatik dhe anëtarësi në NATO. Shqipëria u bë anëtare e NATO-s më 1 prill 2009. Kosova, e cila e pagoi çmimin më të madh të luftës për t’u mbrojtur nga Serbia, ende nuk është në NATO.

Sepse një bashkësi politike Kosovë-Shqipëri do të kishte një treg më të madh, qasje të drejtpërdrejtë në Adriatik, infrastrukturë të integruar dhe më shumë peshë në negociata. Shqipëria ka burime energjetike dhe naftë. Këto nuk janë pasuri magjike dhe as garanci për mirëqenie, por janë kapacitete që një hapësirë e përbashkët do t’i menaxhonte më mirë.

Sepse Kosova sot paguan çmimin e mungesës së detit, të vogëlsisë së tregut dhe të izolimit diplomatik. Një kamion nga Kosova kalon nëpër korridore dhe procedura që do të ishin më të thjeshta nëse hapësira ekonomike do të ishte e përbashkët. Porti i Durrësit nuk duhet të jetë vetëm destinacion për marrëveshje të përkohshme; duhet të jetë dalje strategjike e Kosovës në botë.

Sepse bashkimi kulturor tashmë ka ndodhur në jetën reale. Njerëzit udhëtojnë, studiojnë, punojnë, martohen, investojnë, shohin të njëjtat televizione dhe flasin të njëjtën ndër-gjuhë. Kuptojnë edhe shakatë e lagjeve të njëri-tjetrit.

Institucionet kanë mbetur prapa shoqërisë. Politika po mundohet të mbajë të ndara gjëra që qytetarët i kanë bashkuar prej kohësh.

Nga përvoja personale e di që ndërkombëtarët kanë frikë se bashkimi Kosovë-Shqipëri do të hapte pyetje për shqiptarët në Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi, Serbi dhe Greqi. Kjo frikë duhet marrë seriozisht, por jo si veto mbi të drejtën tonë për të menduar.

Kosova nuk duhet të kërkojë territore të huaja. Shqipëria nuk duhet të shpallë pretendime ndaj fqinjëve. Bashkimi duhet të jetë i kufizuar në vullnetin politik të Kosovës dhe Shqipërisë, me kufijtë e fqinjëve të pandryshuar dhe me garanci të forta për të gjitha komunitetet.

Kjo është mënyra për ta çarmatosur propagandën e “Shqipërisë së Madhe”. Në vend se të kërkojmë troje, ne kërkojmë bashkim të dy shteteve shqiptare. Në vend se të kërcënojmë fqinjët, ne garantojmë kufijtë e tyre. Në vend se të ndërtojmë një projekt etnik agresiv, ne ndërtojmë një projekt demokratik dhe evropian.

Por ndërkombëtarët duhet ta kuptojnë edhe diçka tjetër: nuk mund ta përdorin pafund frikën nga “Shqipëria e Madhe” për ta mbajtur Kosovën të vogël, të dobët dhe të bindur. Nëse duan stabilitet, le të ndërtojnë drejtësi. Nëse duan dialog, le të vendosin përgjegjësi. Nëse duan që kufijtë të mos ndryshojnë, le të sigurojnë që shqiptarët brenda kufijve ekzistues të mos mbeten përjetësisht qytetarë të dorës së dytë.

Kushtetuta nuk është varr për vullnetin politik

Po, Kushtetuta e Kosovës thotë se Republika nuk do të kërkojë bashkim me asnjë shtet. Po, ajo e mbron sovranitetin dhe integritetin territorial. Kjo është e vërtetë. Por kushtetutat janë krijuar për të rregulluar vullnetin politik të qytetarëve, jo për ta varrosur atë përgjithmonë.

Nëse një shumicë e qytetarëve të Kosovës, përmes një procesi të lirë, demokratik dhe të mbikëqyrur, vendos se dëshiron një formë bashkimi me Shqipërinë, atëherë çështja nuk mbyllet me një fjali të shkruar në vitin 2008. Ajo zgjidhet përmes amendamenteve kushtetuese, marrëveshjeve ndërshtetërore, garancive ndërkombëtare dhe mbrojtjes së pakicave.

Nuk duhet të themi: “Nuk lejohet, prandaj nuk diskutohet.” Duhet të themi: “Kjo është ajo që duam; tani le ta gjejmë mënyrën ligjore dhe demokratike për ta bërë.”

Kushtetuta mund të ndryshohet. Kufizimet mund të negociohen. Marrëveshjet mund të rishikohen. Një popull që i ndalon vetes të mendojë, përpara se ta ndalojë dikush tjetër, nuk është duke mbrojtur shtetin. Është duke mbrojtur burgun e vet politik.

Kosova u shpëtua nga NATO-ja në vitin 1999, por nuk mund ta presë gjithë jetën që aleatët ta zgjidhin çdo dilemë të saj. Miqtë tanë na ndihmuan të çlirohemi. Kjo nuk do të thotë se na kanë blerë të drejtën për të ardhmen.

Miqësia me Amerikën duhet të mbetet bosht i politikës sonë. Marrëdhënia me Evropën duhet të mbetet objektiv strategjik. Por as Amerika, as Evropa nuk duhet të përdoren si arsye për të mos pasur strategji shqiptare.

Kosova nuk duhet të jetë kundër Perëndimit për të qenë me Shqipërinë. Përkundrazi, bashkimi duhet të jetë perëndimor në institucione, demokratik në procedurë, evropian në standarde dhe i lidhur me NATO-n në siguri.

Kjo është përgjigjja ndaj çdo diplomati që do të thotë se nuk është koha: koha nuk vjen vetë. Koha krijohet kur një popull e ndërton argumentin, e bashkon shoqërinë dhe i detyron të tjerët të përgjigjen.

Pas Banjskës, pas sanksioneve, pas bllokimit në OKB, pas refuzimit në Interpol, pas ngecjes në Këshillin e Evropës dhe pas mënyrës se si Kosova u la të paguajë koston e një sistemi që vetë ndërkombëtarët e krijuan, nuk kemi më luksin të sillemi sikur rruga aktuale është e vetmja rrugë.

Ne nuk duhet të kërkojmë leje për të qenë bashkë.

Duhet ta ndërtojmë planin. Duhet ta bëjmë debatin. Duhet ta fitojmë shumicën. Duhet t’i bindim qytetarët, jo ambasadorët. Pastaj duhet të ulemi me Shqipërinë dhe të vendosim formën, afatet dhe garancitë.

Kosova nuk është shtet i përfunduar sepse ka flamur, kushtetutë dhe institucione. Shteti përfundon kur qytetarët e tij e ndiejnë se ai i mbron, i përfaqëson dhe ua hap të ardhmen. Nëse ky shtet vazhdon të mbahet peng nga Serbia, nga pesë kryeqytete të BE-së, nga vetoja ruse e kineze dhe nga frika e kancelarive perëndimore, atëherë duhet të kërkojmë një formë më të fortë të ekzistencës sonë politike.

Bashkimi me Shqipërinë nuk është arratisje nga Kosova. Është përpjekje për ta çuar Kosovën në fazën tjetër të historisë së saj.

Për një shekull, të tjerët na kanë ndarë. Për dekada, të tjerët na kanë administruar. Për vite, të tjerët na kanë këshilluar të presim.

Tani duhet të flasim për bashkimin jo si ëndërr, por si program. Jo si nostalgji, por si strategji. Jo si kërcënim ndaj fqinjëve, por si përgjigje ndaj një shtetësie që po mbahet peng.

Kosova duhet ta synojë bashkimin me Shqipërinë. Dhe, këtë herë, nuk duhet të fillojmë duke pyetur nëse na lejojnë. Duhet të fillojmë duke argumentuar pse na duhet.

The post Tani Kosova duhet të synojë bashkimin me Shqipërinë appeared first on Veriu.info.

Shkruan: Arianit Koci

Zyrtarisht, EULEX-i është neutral ndaj statusit të Kosovës dhe vepron në kuadër të Rezolutës 1244. Në praktikë, nuk e afirmon Republikën e Kosovës si shtet.

Ndërkohë, në vendimin e BE-së që përcakton mandatin dhe buxhetin e këtij misioni janë ndarë edhe mjetet për proceset gjyqësore të zhvendosura në Hagë. Atje, Dhomat e Specializuara të Kosovës, të njohura si Gjykata Speciale, aktgjykimet i shpallin “në emër të popullit të Kosovës”.

Dallimi duhet bërë: EULEX-i nuk i shqipton aktgjykimet dhe nuk vendos për fajësinë e askujt. Dhomat përbëjnë një institucion më vete, të krijuar me Kushtetutën dhe ligjet e Kosovës. Por lidhja financiare është e drejtpërdrejtë dhe publike.

Edhe simbolika është domethënëse. Selia është në Hagë, gjyqtarët dhe stafi janë ndërkombëtarë, ndërsa në pamjet zyrtare të sallës së gjykimit nuk shihet flamuri i Kosovës.

Nga 170.9 milionë euro të ndara për periudhën nga 15 qershori 2025 deri më 14 qershor 2027, 106.4 milionë shkojnë për proceset në Hagë. Për mandatin e EULEX-it brenda Kosovës janë ndarë 64.5 milionë. Pra, mbi 62 për qind e shumës së përgjithshme shkon në Hagë.

Edhe zgjedhja e udhëheqjes tregon se në cilin drejtim po shkon misioni.

Shefi i ri, Antero Lopes, ka qenë komisioner i Policisë së Sigurisë Publike të Portugalisë. Më pas ka vazhduar me një karrierë të gjatë në Kombet e Bashkuara, në diplomaci, sundim të ligjit, qeverisje të sektorit të sigurisë dhe menaxhim krizash. Përvoja e tij nuk vihet në dyshim. Por, pas tetëmbëdhjetë vjetësh të EULEX-it, emërimi i një profili të dalë nga policia dhe siguria e forcon përshtypjen se Kosova vazhdon të shihet si çështje sigurie që duhet menaxhuar.

Zëvendësshefja Emily Rakhorst ka qenë pjesë e Ekipit Planifikues për Dhomat dhe Zyrën Administrative nga shkurti 2015 deri në prill 2016. Më pas, deri në shtator 2020, ka udhëhequr Njësinë për Menaxhimin e Gjykatës në Zyrën Administrative të Dhomave.

EULEX-i ka edhe detyra të tjera. Merret me personat e zhdukur, shërbimin korrektues, monitorimin e drejtësisë dhe shërben si reaguesi i dytë i sigurisë. Askush nuk ua mohon rëndësinë këtyre detyrave.

Por monitorimi duhet matur me rezultate. Raporti i vitit 2025 është i teti që EULEX-i ka hartuar nga viti 2018, por vetëm i pesti që është bërë publik. Nga 478 seanca të monitoruara, 132, ose 28 për qind, janë shtyrë pa asnjë përparim. Vetë raporti pranon se nuk ka pasur ndryshime domethënëse në trajtimin e rasteve të profilit të lartë.

Dokumentet, shifrat dhe zgjedhja e udhëheqjes e shtrojnë vetë pyetjen:

A po mbahet EULEX-i në Kosovë kryesisht për sigurinë dhe për Gjykatën Speciale?

EULEX-i nuk mund ta mbështesë një gjykatë që gjykon në emër të popullit të Kosovës dhe, në të njëjtën kohë, të mbetet neutral ndaj shtetit të atij populli.

The post EULEX-i nuk na njeh si shtet, por e mbështet Gjykatën që gjykon në emër të popullit tonë appeared first on Veriu.info.

Dënimet me nga 25 vjet burgim të shqiptuara ndaj Hashim Thaçit dhe Jakup Krasniqit, së bashku me dënimet për Kadri Veselin dhe Rexhep Selimin, janë të rënda. Por ajo çfarë i ka shkaktuar Kosovës tronditjen politike, morale dhe shoqërore më të madhe që nga lufta e fundit dhe krimet serbe të kryera atëkohë nuk janë aq dënimet individuale sa është cilësimi i UÇK si organizatë kriminale. Për më shumë se një dekadë, elita politike e Kosovës jetoi me besimin naiv se themelimi i Gjykatës Speciale në Hagë dhe bashkëpunimi me të do të kënaqte bashkësinë ndërkombëtare dhe do të pastronte luftën çlirimtare të UÇK nga pretendimet e ngritura në raportin e Dick Martyt të vitit 2011 në Këshillin e Evropës. Iluzionet dhe besimet naive duhet të marrin fund dhe Gjykata Speciale duhet të shihet në mënyrë realiste se çfarë është me të vërtetë. Ajo është vazhdimësi e luftës kundër UÇK, tani vetëm me mjete juridike dhe nën petkun e kinse drejtësisë ndërkombëtare.

Shkruan: Robert Muharremi

Origjina e kësaj lufte speciale kundër UÇK nuk është Raporti i Dick Marty, por shkon më thellë. Pak ditë pas shpalljes së pavarisësë së Kosovës, më 15 prill 2008, zyrtari i lartë rus Konstantin Kosachev paraqiti në Këshillin e Evropës mocionin (Dokumenti 11574) që hapi rrugën për Raportin e Dick Marty. Ky mocion u mbështet në pretendimet e ish-kryeprokurores së Tribunalit të Hagës, Carla Del Ponte, e cila në librin e saj ngriti pretendime për “trafikimin e organeve” nga UÇK-ja, të cilat kinse janë fshehur me ndihmen e amerikanëve. Del Ponte haptazi mbante inat personal me amerikanët të cilët i akuzonte për ndërhyrje në hetime dhe pengimin e punës së saj. Rusët përmes mocionit të Kosachev arritën që Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës të emëronte një raportues. Ky u caktua Dick Marty, i cili veç ishte i njohur për qasjen e tij anti-amerikane të manifestuar në raportet e tij të vitit 2006 dhe 2007 për kinse burgjet sekrete të CIA nëpër Evropë. Paraqitja e UÇK-së si “organizatë kriminale” synonte të delegjitimonte luftën çlirimtare të UÇK dhe vetë themelet e shtetësisë së saposhpallur të Kosovës. Rusia i përdori këto pretendime për të paraqitur SHBA-në dhe aleatët e saj si bashkëpunëtorë në krim që mbyllnin sytë para krimeve të pretenduara të UÇK për hir të stabilitetit rajonal.

Pas një presioni marramendës diplomatik dhe politik nga ShBA dhe shtetet e BE, Gjykata Speciale iu imponua Kuvendit të Kosovës në vitin 2015 nën premisën e qartë se do të hetojë dhe gjykojë pretendimet që janë ngritur në raportin e Dick Marty dhe mbi të gjitha akuzat për trafikim organesh. Sipas Jason Steinbaum, bashkëpunëtorit të Kongresmenit Elliot Engel, amerikanët, konkretisht administrata e Obamës, pranuan themelimin e Gjykatës Speciale sepse kishin nevojë për mbështetjen ruse për arritjen e marrëveshjes bërthamore me Iranin. Duke besuar në funksionimin e drejtësisë dhe se do të kontrollonin gjykatën, duket se i bënë premtime Kosovës që nuk ishin në gjendje t’i mbanin dhe kështu, përmes një kombinimi të lajthitjes dhe presionit, e bënë Kosovën të pranojë themelimin e Gjykatës Speciale. Duket se edhe inatet mes amerikanëve e shndërruan Gjykatën Speciale në arenë lufte dhe Kosovën viktimë në këtë mes. Duhet vetëm kujtuar prokurorin Jack Smith i cili bëri çmos të ndjek penalisht Presidentin Trump dhe i cili ishte protagonisti kryesor në ndjekjen penale të Thaçit. Smith në vitin 2020 mënyrë të paautorizuar paraqiti në media që kundër Thaçit është ngritur aktakuzë, e cila ishte ende në shqyrtim të gjykatës, vetëm për të sabotuar përpjekjen e Presidentit Trump që në prani të tij të takohen Thaçi dhe Vuçiçi për të gjetur një marrëveshje mes Kosovës dhe Serbisë. Thaçi ishte rrugës për në SHBA dhe u detyrua të kthehet.

Megjithatë, narrativa e trafikimit të organeve u zhduk herët. Në vitin 2014, task forca e ngritur nga EULEX për të hetuar pretentimet e ngritura nga Dick Marty e pranoi se pretendimet për trafikim organesh kanë qenë të zmadhuara dhe nga një tregim horrori mbetem vetëm disa raste aty-këtu të trafikimit të organeve edhe ato me dyshim. Çka është po ashtu e rëndësishme, Gjykata Speciale tani rrëzoi çdo pikë të aktakuzës për krime kundër njerëzimit, duke konstatuar se prokuroria nuk arriti të dëshmojë ekzistencën e një sulmi të gjerë apo sistematik kundër popullatës civile.

Pavarësisht shfajësimit të UÇK-së nga trafikimi i organeve dhe krimet sistematike kundër njerëzimit, Gjykata Speciale, plotësisht në kundërshtim me vendimet e Tribunalit të Hagës për Ish-Jugosllavinë në rastet Haradinaj dhe Limaj, e cilësoi UÇK si ndërmarrje të përbashkët kriminale. Çka filloi si hetim për trafikim organesh përfundoi në përndjekje kriminale dhe kriminalizim të UÇK-së. Çfarë Serbia nuk arriti me luftë, gjenocid dhe propagandë, e arriti Gjykata Speciale në emër të popullit të Kosovës. Ky përfundim është pasojë e drejtpërdrejtë e themelimit të një institucioni të cilin asnjë shtet nuk do ta pranonte si të tillë, por çfarë të bësh kur je i vogël, i dobët dhe – më e keqja – i beson mikut.

Kur SHBA u përballën me hetime për veprimet e tyre në Afganistan, ato miratuan Aktin për Mbrojtjen e Pjesëtarëve të Shërbimit Amerikan, i njohur gjerësisht si “Ligji për Pushtimin e Hagës”, i cili ndalon çdo bashkëpunim me Gjykatën Penale Ndërkombëtare dhe ndalon dorëzimin e shtetasve amerikanë. Amerikanët tani haptazi po kërkojnë shuarjen e Gjykatës Penale Ndërkombëtare. Mbretëria e Bashkuar vendosi me ligj kufizime për të penguar ndjekjen penale të ushtarëve të saj për operacionet jashtë vendit. Izraeli i mbron ushtarët e tij nga përndjekja penale ndërkombëtare, duke insistuar se gjykatat e saj vendore gëzojnë primatin ekskluziv për këtë. Gjermanët pas luftës së dytë botërore dhe pas gjykimit të Nurembergut i falën dhe amnistuan pothuajse të gjithë nazistët dhe i lejuan të marrin poste të larta shtetërore. Amerikanët bënë çmos për të përjashtuar perandorin japonez nga gjykimi i tribunalit të Tokjos sepse u nevojitej për të ruajtur stabilitetin politik në Japoni. Vetë Presidenti Trump në vitin 2019 fali ushtarë amerikanë të akuzuar për krime lufte ndërsa në vitin 2020 fali edhe kontraktorë privat të përfshirë në krime lufte. Kosova u detyrua të bëjë krejt të kundërtën; të themelojë dhe ta durojë një gjykatë plotësisht të njëanshsme, me personel tërësisht të huaj, të zhvendosur në një qytet të huaj, pa asnjë gjykatës, prokuror apo jurist kosovar, pa mundësi falje apo amnestie, por që funksionon nën ombrellën kushtetuese të Kosovës dhe gjykon në emër të popullit të Kosovës.

Në vitin 2022, Paneli Kushtetues i Gjykatës Speciale vërtetoi se të gjitha akuzat e ngritura kundër Thaçit, Veselit, Krasniqit dhe Selimit ishin jashtë raportit të Dick Marty. Mirëpo, ky panel po ashtu vërtetoi se kompetenca e Gjykatës Speciale nuk përcaktohet as nga Kushtetuta e as nga Letërkëmbimi mes Kosovës dhe BE-së të vitit 2014, por përcaktohet vetëm në ligjin për gjykatën speciale. Ky panel shprehimsht tha se nëse ligjvënësi (Kuvendi i Kosovës) do të donte të kufizonte kompetencën e Gjykatës Speciale në pretendimet e ngritura në raportin e Dick Marty, do ta kishte bërë këtë në ligj. Me fjalë të tjera, Kuvendi mund të kufizojë kur të dojë Gjykatën Speciale të merret vetëm me pretendimet specifike në raport dhe me asgjë tjetër. Ky është çelësi juridik për ndryshimin e ligjit për Gjykatën Speciale tani në Kuvendin e Kosovës, sepse sipas vet Gjykatës Speciale kompetenca e saj mund të kufizohet përmes ndryshimit të ligjit pa pasur nevojë të ndryshohet Kushtetuta apo Letërkëmbimi me BE. Nuk na ka faj askush që nuk i lexojmë me vëmendje vendimet e Gjykatës Speciale, sepse kemi mundur ta kufizojmë kompetencen e saj me ligj që nga viti 2022 dhe me gjasë sot nuk do të kishim UÇK të cilësuar si organizatë kriminale.

Po nëse kjo Gjykatë paska kompetencë për të hetuar dhe gjykuar edhe përtej raportit të Dick Marty, përse atëherë heton dhe gjykon vetëm shqiptarët? Pse jo edhe serbet dhe pjesëtarët e komuniteteve të tjera? Sepse nuk është vetëm gjykatë kundër UÇK, por haptazi edhe anti-shqiptare. Ne po ashtu lejuam që Gjykata Speciale të gjykojë mbi historinë tonë pa i kërkuar asaj që t’i jep përgjegjësi institucioneve demokratike të Kosovës. Kuvendi, Qeveria dhe gjykatat tona, besa edhe Këshilli Gjyqësor i Kosovës, që kanë legjitimitein demokratik, u përjashtuan dhe u pozicionuan në rolin e spektatorit. Duke ia nënshtruar tërë rendin e saj juridik një institucioni të huaj dhe të papërgjegjshëm në Hagë, Kosova në fakt i ka poshtëruar dhe degraduar institucionet e veta gjyqësore.

Pasojat politike dhe juridike të këtij aktgjykimi janë të rënda. Serbia dhe aleatët e saj do të shfrytëzojnë dënimet dhe cilësimin e UÇK si organizatë kriminale për të pretenduar se Republika e Kosovës është produkt i një ndërmarrjeje kriminale, duke e përdorur këtë vendim si armë për të kontestuar autoritetin politik dhe moral dhe njohjen ndërkombëtare të Kosovës. Përveç kësaj, aktgjykimi kërcënon ta helmojë skenën politike të brendshme, duke i futur taborët politike në një lojë të kotë fajësimi se kush e mundësoi krijimin e gjykatës, dhe duke i hapur plagët e vjetra, në vend që të ndërtohet një strategji e përbashkët shtetërore për të mbrojtur dinjitetin e popullit shqiptar të Kosovës, simbol i të cilit është UÇK.

Për këto arsye është më se e nevojshme që të kufizohet kompetenca e Gjykatës Speciale dhe çdo rast që nuk ka të bëjë specifikisht me pretendimet konkrete të ngritura në raportin e Dick Marty duhet t’i kalojë menjëherë gjykatave të rregullta të Kosovës, e jo të pritet përfundimi i apelit, siç është paraparë tani në projekt-ligjin e parashtruar në Kuvendin e Kosovës.

Procesi në shkallën e apelit duhet të luftohet nga ekipet mbrojtëse, por Kuvendi i Kosovës duhet të bëjë atë që duhej bërë vite më parë, e që është të ushtrojë autoritetin e tij sovran kushtetues për të përcaktuar kufijtë ligjorë të Gjykatës Speciale. Në apel nuk gjykohet vetëm individi por prapë gjykohet UÇK dhe kjo nuk i takon Gjykatës Speciale. Deri sa në rastin e Salih Mustafës dhe Pjetër Shalës grupe të caktuara brenda UÇK u cilësuan si organizatë kriminale, në rastin e Thaçit, Veselit, Krasniqit dhe Selimit kriminalizohet e tërë UÇK. Kam frikë se besimi në drejtësinë e Gjykatës Speciale, se në apel do të korrigjojë gjykimin e shkallës së parë, është po aq naiv sa ka qenë besimi në drejtësinë e Gjykatës Speciale kur u themelua. Po dëgjohen nga disa se rasti do të përfundojë sikur rasti i Ante Gotovinës. Është marrëzi të mendosh se pse u lirua Ante Gotovina në apel tani do të lirohen edhe Thaçi, Veseli, Krasniqi dhe Selimi, sepse rrethanat e rasteve janë krejtësisht tjera. Përveç kësaj, a e liroi Gjykata Speciale Salih Mustafën dhe Pjetër Shalën në apel? Jo. A e hoq cilësimin e ndërmarrjes së përbashkët kriminale në apel? Jo. Pse do ta bënte tash në të njëjtin apel? A nuk po e shohin udhëheqësit tanë politik që kjo gjykatë është themeluar për të kriminalizuar UÇK? Vetëm fakti që gjasat janë 50-50 që në apel UÇK prapë të cilësohet si organizatë kriminale mjafton me ja kufizuar Gjykatës Speciale kompetecat dhe rasti të kthehet te gjykatat e rregullta të Kosovës për gjykim në apel. Nëse duhet një gjykatë të vendos për UÇK le të jetë kjo gjykatë e cila me të vërtetë ka legjitimitet demokratik të deklarohet në emër të popullit. Duhet kuptuar mirë e qartë se ky gjykim vetëm sipërfaqësisht ka të bëjë me Thaçin, Veselin, Krasniqin dhe Selimin dhe se caku i vërtetë është UÇK dhe Kosova, dhe nuk luhet bixhoz kur këto janë në pyetje.

Sovraniteti nuk është një diçka që shënohet vetëm me deklarata, festa të pavarësisë dhe këngë popullore. Sovraniteti është e drejta dhe përgjegjësia e shtetit për të mbrojtur identitetin e vet me ato forca që ka. Eksperimenti i Hagës e ka konsumuar vetën dhe duhet t’i vijë fundi sepse ka prekur aty ku nuk ka të drejtë të prekë asnjë i huaj. Nëse Kosova nuk e vendos vijën e kuqe tani, do t’ju lejmë barrën gjeneratave të ardhshme të kërkojnë falje pse jemi çliruar, dhe kjo nuk do të na falet kurrë.

The post Vendimi i Gjykatës Speciale dhe pse Kosova duhet ta ndryshojë ligjin appeared first on Veriu.info.

Shkruan: Ben Blushi

Për fat të keq isha i bindur se Hashim Thaci dhe shokët e tij do dënoheshin.

Edhe vetë Hashimi e dinte.

Kur pashë fytyrën e tij prej guri në momentin që u shpall vendimi, kuptova se dhe ai nuk kishte asnjë dyshim.

Do dënohej sic u dënua.

Por ndërkohë që trishtimi nuk do i largohet më kurrë nga sytë, Hashimi e ka një ngushëllim.

Hashim Thaci nuk u dënua si vrasës, por u dënua si politikan.

Nuk u dënua nga gjykatësit e Hagës, por nga disa njerëz që nuk ishin fare aty.

Dyshimet, faktet, provat, dëshimtarët, mbrojtja dhe raportet ndërkombëtare nuk kanë asnjë rëndësi për këta njerëz.

Ata nuk japin vendime nisur nga provat, por nisur nga interesat globale.

Që kur Hashim Thaci është futur në burg bota ka ndryshuar shumë.

Pothuajse nuk njihet.

Rusia ka pushtuar Ukrainën,Izraeli ka pushtuar Gazën, Amerika ka sulmuar Iranin.

Evropa është më e dobët, Rusia më e egër, Amerika më e përcarë.

Luftërat e brendshme e kanë ndarë perëndimin më shumë se kurrë.

Liberalët janë kundër Rusisë dhe Izraelit, konservatorët janë pro.

Evropa është me gjysmën e Amerikës, kundër gjysmës tjetër.

Duket sikur rendi liberal po falimenton.

Demokracia nuk siguron më progres dhe unitet ideollogjik.

Vendimi që mori Gjykata Speciale e Hagës është pasqyrë e ndarjes së thellë ndërkombëtare.

Gjysma e Evropës dhe Amerikës e donin Hashin Thacin në burg si aleat të gjysmës tjetër.

Vrasjet e pretenduara,torturat e civilëve dhe shtëpia me gjethe nuk u provuan,sepse dënimi nuk u bazua asnjëherë mbi prova.

Për cfarë duheshin provat?

Kur Hashim Thaci u nis në Shtëpinë e Bardhë për të takuar Trumpin,libelarët nuk kishin nevojë për prova të tjera.

Nëse Hashim Thaci ka bërë një gabim në jetën e vet, ky ishte i vetmi gabim.

Prandaj u arrestua.

Megjithatë nuk duhet të jetë pishman.

E kush nuk do ta bënte këtë gabim?

Por ndërkohë që u nis si një hakmarrrje,vendimi kundër Hashimit ndryshoi rrugës.

Ai i ngjan pak atyre rasteve kur shtrigat që të kanë marrë peng, ta shtojnë dozën e helmit duke parë lëvizjen e reve.

Sa herë Rusia avanconte në Ukrainë, Hashimit ia shtonin dënimin,sa herë Izraeli vriste në Gaza dënimi dyfishohej,sa herë liberalët humbnin zgjedhjet, akuzat kundër Hashim Thacit forcoheshin.

Pasi u rrëmbye nga tavolina e Donald Trumpit, Hashimi u përdor për të trembur dy armiqtë më të mëdhenj të liberalëve.

Putinin dhe Netanyahun.

Është komike të mendosh se futja e një zogu në kafaz, mund të trembë tigrat dhe arinjtë e një pylli të cmendur, por gjuetarët përdorin të njëjtat mjete kundër të gjitha kafshëve.

Kafazët.

Ky krahasim cinik e bën dhe më të dhimbshëm rastin e Hashim Thacit.

Ndërkohë që ai cliroi vendin e vet, u krahasua me dy njerëz që kanë pushtuar vende të tjera.

Sado të krahasohet me tigrat dhe arinjtë, zogu mbetet zog edhe kur ha një milingonë.

Prandaj nuk është rastësi që Haga ka nxjerrë urdhër arresti ndërkombëtar për të tre.

Hashimi do ishte arrestuar kudo, kurse në Rusi dhe në Izrael Gjykata Ndërkombëtare nuk ka juridiksion.

Dhe pavarësisht se Gjykaka Speciale e Kosovës nuk është pjesë e Gjykatës Penale Ndërkombëtare, arkitektura e Hagës është po ajo.

Parimi mbi të cilin ngrihet kjo ngrehinë juridike parashikon që trupa gjykatësish ndërkombëtarë të dënojnë kur gjykatësit vendas nuk munden.

Për këtë shkak mandati i Hagës që arrestoi Hashim Thacin i ndjek nga pas edhe Putinin edhe Netanyahun të cilët nuk shkelin dot në shumicën e vendeve të botës.

Megjithëse Trumpi ka thënë disa herë se nuk e njeh Gjykatën e Hagës,liberalët dhe demokratët perëndimorë e përdorin si armën e tyre të fundit.

Gjykaka Ndërkombëtare është forca e tyre.

Liberalët i mbajnë kollonat juridike të Hagës me thonj, sepse ajo e mbron rendin liberal nga armiqtë që e kërcënojnë.

Kjo është arsyeja pse Hashim Thaci u sakrifikua në themelet e kësaj gjykate.

Nëse Hashimi lirohej, Gjykata dobësohej.

Ky është thelbi i këtij vendimi.

Kjo është arsyeja pse Perëndimi nuk i dëgjon fare thirrjet për luftën e Kosovës.

Perëndimi ka hallin e vet.

Ai kërkon të bëjë shembuj.

Perëndimi kërkon ta përdori Gjykatën e Hagës për tu mbrojtur.

Prandaj isha i sigurt se Hashim Thaci do dënohej.

Horoskopi i luftës ishte i gjithi kundër tij.

Nëse Donald Trumpi nuk do kishte ardhur në pushtet, Hashimi do ishte në punë, nëse bota do ishte në paqe,Hashimi do ishte president,nëse qeveritë e shkundura të Evropës nuk do ishin duke rënë, Hashim Thaci do ishte i lirë.

Prandaj megjithëse është i vrarë, ai duhet të jetë i qetë.

E di që do kishte zgjedhur të ishte dëshmor i Kosovës, por fatkeqësisht është dëshmor i rendit liberal që e cliroi Kosovën.

Si në legjendat greke ai po flijohet nga perënditë që e ndihmuan të bëhej i pavdekshëm.

Hashimi nuk u dënua për atë që ka bërë por atë që mund të bëjë.

Botës nuk i duhej si president i një vendi të vogël, por si peng i një gjykate të madhe.

Prandaj duhet të jetë i qetë.

Ai nuk u dënua për dje por për nesër.

Nuk u dënua si vrasës por si politikan.

Dhe si politikan do lirohet.

The post Ben Blushi: Pse u dënua Hashimi appeared first on Veriu.info.

Aktgjykimi i 16 shtatorit 2026 ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit ka krijuar një situatë të re dhe jashtëzakonisht të ndjeshme për Republikën e Kosovës. Dhomat e Specializuara i shpallën të katër përgjegjës për një sërë krimesh lufte dhe shqiptuar dënime me burgim, ndërsa i shpallën të pafajshëm për akuzat për krime kundër njerëzimit.

Shkruan: Bedri Elezi

Ky vendim tashmë ka prodhuar reagime të fuqishme në Kosovë dhe jashtë saj dhe ka hapur një debat që nuk mund të trajtohet vetëm si debat politik apo emocional.

Këtu duhet të fillojë përgjegjësia institucionale e Kuvendit të Kosovës.

Nëse Kuvendi i Kosovës po shqyrton mundësinë e ndërmarrjes së një veprimi ndaj autorizimit të Dhomave të Specializuara, atëherë nuk duhet të veprojë mbi bazën e deklaratave politike, emocioneve apo presionit publik.

Kuvendi duhet së pari të kërkojë të vërtetën përmes një vlerësimi të pavarur ndërkombëtar.

Për këtë qëllim duhet të angazhohet një mekanizëm profesional, i pavarur dhe me kredibilitet ndërkombëtar – për shembull një institucion akademik, juridik ose një grup ekspertësh të njohur nga Evropa apo Mbretëria e Bashkuar – që të analizojë në mënyrë të pavarur:

– nëse Dhomat e Specializuara kanë vepruar brenda mandatit kushtetues dhe ligjor;

– nëse procedurat dhe standardet e procesit të rregullt janë respektuar;

– nëse standardet e administrimit dhe vlerësimit të provave janë respektuar;

– nëse dëshmitë e përdorura në proces kanë kaluar standardet e nevojshme të verifikimit dhe kundërshtimit;

– nëse ka pasur ndonjë tejkalim të kompetencave të përcaktuara me Kushtetutë dhe Ligjin Nr. 05/L-053;

– dhe nëse ekzistojnë prova të verifikueshme për ndonjë ndikim të jashtëm institucional, politik apo të inteligjencës në funksionimin e këtij mekanizmi.

Kjo kërkesë nuk duhet të nënkuptojë paraprakisht se Dhomat e Specializuara kanë vepruar jashtë mandatit.

Pikërisht kjo duhet të faktohet ose të rrëzohet nga një vlerësim i pavarur.

Kjo është rruga e një shteti serioz:

SË PARI FAKTET.

PASTAJ KONSTATIMET.

DHE VETËM PASTAJ VENDIMI INSTITUCIONAL.

Korniza juridike e Dhomave të Specializuara është e veçantë. Ajo buron nga ndryshimi kushtetues që shtoi nenin 162 dhe nga Ligji Nr. 05/L-053, i miratuar nga Kuvendi në vitin 2015. Vetë ligji përcakton se Dhomat janë të pavarura në ushtrimin e funksioneve të tyre dhe përcakton organizimin, funksionimin dhe juridiksionin e tyre.

Pikërisht për shkak të kësaj pavarësie, çdo pretendim për tejkalim të mandatit duhet të trajtohet me prova juridike dhe profesionale, jo me deklarata politike.

Nëse vlerësimi ndërkombëtar arrin në përfundimin se Dhomat kanë vepruar brenda mandatit dhe standardeve të përcaktuara, atëherë ky konstatim duhet të respektohet.

Por nëse një mekanizëm i pavarur konstaton shkelje serioze, tejkalim të mandatit apo rrethana që kanë cenuar integritetin e procesit, atëherë Kuvendi nuk mund të qëndrojë indiferent.

Në atë rast, Kuvendi duhet të shqyrtojë, në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet në fuqi, nëse ekzistojnë bazat juridike për ndërmarrjen e veprimeve lidhur me autorizimin dhe vazhdimin e mandatit të këtij mekanizmi.

Sepse autorizimi institucional nuk mund të jetë autorizim pa kufij.

Dhe pavarësia e një gjykate nuk do të thotë se çdo pretendim për tejkalim të mandatit duhet të mbetet jashtë çdo shqyrtimi institucional.

Kjo bëhet edhe më e rëndësishme kur një proces gjyqësor me pasoja kaq të mëdha për shoqërinë kosovare ka prekur drejtpërdrejt besimin e qytetarëve në drejtësi dhe ka prodhuar tensione të forta politike e shoqërore.

Prandaj, Kuvendi duhet të marrë përgjegjësinë e tij.

Jo duke dhënë verdikt politik mbi gjykatën.

Jo duke zëvendësuar gjykatën.

Por duke kërkuar një vlerësim profesional ndërkombëtar, të pavarur dhe të dokumentuar, që qytetarët e Kosovës të dinë nëse institucioni të cilit i kanë dhënë mandat ka vepruar saktësisht brenda atij mandati.

Nëse del se ka vepruar drejt – kjo duhet të pranohet.

Nëse del se ka tejkaluar mandatin – atëherë Kuvendi duhet të veprojë.

Kjo nuk është luftë kundër drejtësisë.

Kjo është kërkesë për përgjegjësi të drejtësisë.

Kosova nuk duhet të ketë frikë nga një verifikim ndërkombëtar.

Përkundrazi, nëse procesi ka qenë i drejtë, një verifikim i tillë vetëm sa e forcon besimin në të.

Por nëse ekzistojnë shkelje, tejkalime apo ndikime të jashtme, atëherë ato duhet të dalin në dritë.

Sepse një shtet demokratik nuk mbrohet duke heshtur përballë dyshimeve.

Një shtet demokratik mbrohet duke kërkuar prova.

Prandaj mesazhi për Kuvendin e Kosovës duhet të jetë i qartë:

MOS MERRNI VENDIM MBI EMOCIONE.

MOS MERRNI VENDIM MBI PRESION.

KËRKONI SË PARI VERIFIKIM TË PAVARUR NDËRKOMBËTAR.

NËSE FAKTOHET TEJKALIMI I MANDATIT, ATËHERË SHQYRTONI MARRJEN E AUTORIZIMEVE.

Sepse në fund të fundit, çështja nuk është vetëm se çfarë ka vendosur një gjykatë.

Çështja është nëse një mekanizëm i krijuar në emër të Republikës së Kosovës ka qëndruar brenda kufijve të mandatit që i është dhënë.

Dhe këtë pyetje nuk duhet ta përcaktojë as politika, as emocioni dhe as propaganda.

Duhet ta përcaktojnë faktet, ligji dhe një vlerësim profesional i pavarur.

Kosova ka nevojë për drejtësi.

Por drejtësia ka nevojë për besim.

Dhe besimi ndërtohet vetëm atëherë kur institucionet janë të gatshme t’i nënshtrohen verifikimit.

The post Kuvendi të kërkojë verifikim kombëtar: Nëse Dhomat e Specializuara kanë tejkaluar mandatin, të shqyrtohet marrja e autorizimeve appeared first on Veriu.info.

VENDIMI I 16 SHTATORIT-THIKË PAS SHPINE PAVARËSISË SË KOSOVËS

Shkruan: Bardhyl Mahmuti

Reagimet e shumta në të katër anët e botës ndaj vendimit të 16 shtatorit, ka nxitur sajuesit dhe instrumentet e tyre të përpiqen të manipulojnë me opinionin publik, duke fshehur qëllimin e vërtetë të aktgjykimit: dënimin e luftës çlirimtare dhe pavarësinë e Kosovës.

Kështu prokurorja Kimberly West deklaroi se gjoja “ZPS-ja nuk ka ndjekur penalisht Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, as luftën e bërë për pavarësinë e Kosovës.” Bisht pas saj, publicistë, analistë dhe lloj-lloj individësh përpiqen të shesin gënjeshtrën e paketuar se aktgjykimi ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit vendosi përgjegjësi penale individuale dhe nuk e kriminalizon synimin për pavarësinë e Kosovës.

Le t’i marrim gjërat një nga një:

1. Në pikën 75 të përmbledhjes së asaj që u lexua gjatë shqiptimit të aktgjykimit thuhet: “Trupi Gjykues konstatoi se të katër të akuzuarit dhe persona të tjerë në udhëheqjen e UÇK-së, përfshirë ata që pretendohet se janë anëtarë të NKP-së, kishin dy objektiva: pavarësinë e Kosovës dhe vendosjen e kontrollit politik dhe institucional mbi atë që shpresonin se do të ishte një Kosovë e pavarur. Këto objektiva synohej të realizoheshin me anë të mjeteve ushtarake, politike dhe të tjera. Trupi Gjykues nuk e gjykoi të nevojshme të përcaktonte nëse këto dy objektiva ishin, në vetvete, kriminale apo të paligjshme.” (Nënvizimi im).

Nuk e di nëse ndonjë trup tjetër gjykues do të dinte ta formulonte mohimin e jurisprudencës ndërkombëtare për çështjen e pavarësisë së Kosovës dhe vendosjes së kontrollit politik, në mënyrë më perfide,sesa arsyetimi se “Trupi Gjykues nuk e gjykoi të nevojshme të përcaktonte nëse këto dy objektiva ishin, në vetvete, kriminale apo të paligjshme.”

Jurisprudenca ndërkombëtare rreth ligjshmërisë së pavarësisë së Kosovës

Më 8 tetor 2008, Asambleja e Përgjithshme e OKB-së miratoi rezolutën, përmes së cilës kërkoi që Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë të japë mendim konsultativ lidhur me shpalljen e Pavarësisë së Kosovës. Konkretisht, kësaj gjykate iu kërkua që t’i përgjigjej pyetjes: “A është në pajtim me të drejtën ndërkombëtare shpallja e njëanshme e Pavarësisë së Kosovës nga institucionet e përkohshme të vetëqeverisjes së Kosovës?”.

Të nesërmen, më 9 tetor, kërkesa iu dërgua kryetarit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë.

Më 22 korrik të vitit 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND në vijim të tekstit) shpalli vendimin.

Fillimisht GJND-ja e shqyrtoi aktin e shpalljes së Pavarësisë së Kosovës në raport me të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare.

Në argumentimin e vet rreth kësaj çështjeje, GJND-ja solli faktet, se “shpalljet e pavarësive ishin të shpeshta gjatë shekujve XVIII, XIX dhe XX, të cilat shpesh u shoqëruan me reagime të ashpra të shteteve nga të cilat ndaheshin. Disa prej këtyre shpalljeve rezultuan me krijimin e shteteve të reja, ndërsa disa të tjera jo. Në përgjithësi, në praktikën e shteteve, shpallja e pavarësisë së një shteti nuk konsiderohet si shkelje e së drejtës ndërkombëtare. Përkundrazi, nga praktika e shteteve të kësaj periudhe del qartazi, se e drejta ndërkombëtare nuk i ndaloi assesi shpalljet e pavarësive”.

Në të njëjtin paragraf, GJND-ja sjell shembullin e krijimit të shumë shteteve të reja gjatë periudhës së dytë të shekullit XX dhe thekson: “E drejta ndërkombëtare kishte ndryshuar shumë, sidomos në raport me vetëvendosjen e popujve të shtypur, të dominuar dhe të shfrytëzuar”.

Përveç këtyre rasteve, që lidhen me periudhën e antikolonializmit, GJND-ja përmend edhe faktin e krijimit të shteteve jashtë këtij konteksti historik. “Dhe nga tërë praktika e shteteve, nuk del një rregull e re e së drejtës ndërkombëtare, që do ta ndalonte shpalljen e pavarësisë”.

GJND-ja u përgjigjet edhe atyre që pohojnë, se gjoja “ndalimi i shpalljes së pavarësive përfshihet në parimin e integritetit territorial të shteteve”. Sa i përket kësaj çështjeje, GJND-ja theksoi se në rastet kur Këshilli i Sigurimit i OKB-së i kishte dënuar shpalljet e pavarësive të vendeve të caktuara, “këtë e kishte bërë jo për arsye se ato ishin shpallur të pavarura në mënyrë të njëanshme, por për shkak të përdorimit të dhunës apo të shkeljeve të rënda të normave të së drejtës së përgjithshme ndërkombëtare”.

Pasi shqyrtoi të gjitha argumentet që kishin të bënin me këtë aspekt të kërkesës së shtruar në emër të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së dhe duke konstatuar se e drejta e përgjithshme ndërkombëtare nuk përmbante asnjë pengesë për të shpallur pavarësinë, GJND-ja shpalli përfundimin e vet: “deklarata e Pavarësisë së Kosovës, e datës 17 shkurt 2008, nuk e ka shkelur të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare”.

Në vijim të vendimit të GJND-së, paragrafi 85-121, shqyrtohet përputhshmëria e aktit të shpalljes së Pavarësisë së Kosovës me Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit dhe me Kornizën Kushtetuese të Kosovës.

GJND-ja përsëriti faktin, se Rezoluta 1244 përbënte bazën juridike të vendosjes në Kosovë të misionit civil ndërkombëtar, UNMIK-u, dhe atij të sigurisë, KFOR-i, që kishin për qëllim krijimin e kushteve të sigurisë së nevojshme, mbikëqyrjen e procesit të krijimit të institucioneve të përkohshme të vetëqeverisjes autonome dhe demokratike, duke pritur një zgjidhje politike (Rezoluta 1244, paragrafi 11). Përmbajtja e Rezolutës 1244 dëshmon se Këshilli i Sigurimit nuk e përcaktonte statusin final të Kosovës dhe kjo rezolutë nuk përmbante asnjë pengesë për të shpallur pavarësinë më 17 shkurt 2008.

Për këtë arsye, “gjykata doli në përfundimin, se rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit nuk paraqiste pengesë që autorët e deklaratës së 17 shkurtit 2008 ta shpallin Pavarësinë e Kosovës nga Republika e Serbisë dhe, rrjedhimisht, deklarata e pavarësisë nuk e ka shkelur rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit”.

Në fund të vendimit të vet, GJND-ja trajton përputhshmërinë e aktit të shpalljes së Pavarësisë me Kornizën Kushtetuese të Kosovës. Për këtë çështje, ajo sjell faktet e përmendura nga Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara në raportin4 e tij, se “në zgjedhjet e 17 nëntorit 2007, të cilat u cilësuan nga të gjithë vëzhguesit ndërkombëtarë si të drejta dhe demokratike, Kosova krijoi institucionet e saj qendrore dhe lokale”.

Kuvendi i Kosovës, i krijuar në seancat e 4 dhe 9 janarit 2008, hodhi bazën legjitime dhe “autorët që shpallën Pavarësinë e Kosovës nuk e kanë shkelur Kornizën Kushtetuese të Kosovës”.

Pra, duke u mbështetur tek argumentet e trajtuara dhe të ekspozuara në 121 paragrafë, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë shpalli vendimin e vet:

 “Akti i miratimit të deklaratës së Pavarësisë së Kosovës, më 17 shkurt 2008, nuk e ka shkelur as të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare, as Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit dhe as Kornizën Kushtetuese të Kosovës. Prandaj, miratimi i kësaj deklarate nuk ka bërë shkeljen e asnjë rregulle të aplikueshme të së drejtës ndërkombëtare”.

Të vetëdijshëm se në disa raste që përmenden në vendimin  e GJND-së Këshilli i Sigurimit i OKB-së i kishte dënuar shpalljet e pavarësive të vendeve të caktuara, “jo për arsye se ato ishin shpallur të pavarura në mënyrë të njëanshme, por për shkak të përdorimit të dhunës apo të shkeljeve të rënda të normave të së drejtës së përgjithshme ndërkombëtare”, në pikën 80 të përmbledhjes së asaj që u lexua gjatë shqiptimit të aktgjykimit thuhet:

80.

Nuk janë qëllimet të cilat të akuzuarit u përpoqën të arrinin ato që i bënë veprimet e tyre kriminale. Janë mjetet me të cilat ata u përpoqën t’i realizonin ato qëllime, veçanërisht arrestimi, ndalimi, keqtrajtimi dhe vrasja sistematike e atyre që të akuzuarit i konsideronin apo i cilësonin si kundërshtarë.

Prandaj pretendimi i Çarls L. Smith III, Kryegjykatës, gjykatësit Kristof Barte, Ginel Metro, Fergal Gejnor dhe gjykatësve rezervë të Trupit Gjykues se gjoja “nuk e kanë parë të nevojshme të përcaktonin nëse qëllimi për pavarësinë e Kosovës ishte në vetvete kriminal apo i paligjshëm” është mohim i jurisprudencës ndërkombëtare rreth kësaj çështjeje dhe përpjekje për të krijuar precedent që mund të shërbejë për të dënuar shpalljet e pavarësisë së Kosovës, “për shkak të përdorimit të dhunës apo të shkeljeve të rënda të normave të së drejtës së përgjithshme ndërkombëtare”

Jurisprudenca ndërkombëtare rreth vendosjes së kontrollit politik

Çështja e vendosjes së kontrollit politik  u shqyrtua në rastin e Këshillit Revolucionar të Forcave të Armatosura të Sierra Leones.

Me kërkesë të qeverisë së Sierra Leones, më 14 gusht 2000, Këshilli i Sigurimit i OKB-së miratoi Rezolutën 1315 për themelimin e Gjykatës Speciale, për të gjykuar krimet kundër njerëzimit dhe shkeljet e rënda të së Drejtës Humanitare Ndërkombëtare, që ishin bërë në këtë shtet që nga muaji nëntor 1996.

Në aktakuzën kundër rebelëve të Këshillit Revolucionar të Forcave të Armatosura që përmbysën regjimin e presidentit Ahmad Tejan Kabbah, në vitin 1997, prokurori i cilësoi si “Ndërmarrje kriminale e përbashkët”, me arsyetim se “kanë dashur të vendosin pushtetin e tyre politik dhe kontrollin mbi tërë territorin e Sierra Leones, sidomos në zonat ku ishin minierat e diamantit”. Mirëpo, në aktvendimin përfundimtar, gjykata hodhi poshtë pretendimet e prokurorit për t’i cilësuar si pjesëtarë të një “Ndërmarrjeje kriminale të përbashkët” dhe solli vendimin se, “marrja e pushtetit politik dhe vendosja e kontrollit mbi tërë territorin e Sierra Leones, sidomos në zonat ku ishin minierat e diamantit, nuk përbën qëllim kriminal sipas statutit të Gjykatës Ndërkombëtare. Në të Drejtën Ndërkombëtare nuk ekziston asnjë normë që ndalon kryengritjen”.

Disa vite përpara se të ngrinte aktakuzë kundër pjesëtarëve të UÇK-së, Carla Del Ponte ishte në dijeni të rrjedhave të procesit gjyqësor në Gjykatën Speciale të Sierra Leones dhe të dështimit të plotë që përjetoi prokurori, i cili u përpoq të përdorte konceptin “Ndërmarrje kriminale e përbashkët” në aktakuzën kundër rebelëve të Këshillit Revolucionar të Forcave të Armatosura në atë shtet. Në vend që të kishte parasysh jurisprudencën e kësaj gjykate, ajo u përpoq të përdorte të njëjtin koncept kundër pjesëtarëve të UÇK-së.

Në aktakuzat kundër Fatmir Limajt, Haradin Balajt, Isak Musliut, Ramush Haradinajt, Lahi Brahimajt dhe Idriz Balajt, përfshirja nga ana e Carla Del Ponte-s e terminologjisë së përdorur nga Shërbimi Sekret i Serbisë në funksion të shtrembërimit të qëllimit politik të luftës çlirimtare, e bën ish-Prokuroren e Përgjithshme të Gjykatës Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë pjesë të Ndërmarrjes së përbashkët, që synonte kriminalizimin e projektit politik të çlirimit të Kosovës. Mirëpo përpjekja e kësaj Ndërmarrjeje të përbashkët për të kriminalizuar luftën tonë dështoi, sepse: në të dy proceset gjyqësore të lartpërmendura, vendimet përfundimtare shpallën pafajësinë e plotë të Fatmir Limajt dhe Ramush Haradinajt dhe e hodhën poshtë si të pabazuar pretendimin për ta prezantuar UÇK-në si “Ndërmarrje kriminale e përbashkët”.

Në dy procese gjyqësore në Gjykatës Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, u hodh poshtë përpjekja për të shtrembëruar qëllimin e projektit politik të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Prandaj pretendimi i Çarls L. Smith III, Kryegjykatës, gjykatësit Kristof Barte, Ginel Metro, Fergal Gejnor dhe gjykatësve rezervë të Trupit Gjykues se gjoja “nuk e kanë parë të nevojshme të përcaktonin nëse qëllimi për të vendosur kontrollin politik dhe institucional mbi atë që shpresonin se do të ishte një Kosovë e pavarur ishte në vetvete kriminal apo i paligjshëm” është mohim i jurisprudencës ndërkombëtare rreth kësaj çështjeje dhe përpjekje për të krijuar precedent që mund të shërbejë për të përkufizuar ndryshe natyrën e luftës sonë çlirimtare.

Pikërisht për këto arsye, përtej tragjedisë individuale dhe familjare që po përjetojnë qe gjashtë vite Hashim Thaçi, Jakup Krasniqi, Kadri Veseli dhe Rexhep Selimi, vendimi i 16 shtatorit i ka ngulur thikën luftës çlirimtare të popullit shqiptar të Kosovës dhe pavarësisë së shtetit të Kosovës.

Përballë kësaj situate me rreziqe të mëdha, konsensusi i përgjithshëm politik, shoqëror dhe mbarëkombëtar është DOMOSDOSHMËRI.

The post Aktgjykimi që mohoi jurisprudencën ndërkombëtare appeared first on Veriu.info.